Protokół trzydziestego siódmego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 31 października 1821 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 124–128.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

31 X 1821

[s. 124] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 31 października 1821 r.

W obecności Prezesa Senatu i Rady¹, X. Biskupa², senatora Grodzickiego³, prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, Hoszowskiego⁵, Krzyżanowskiego⁶ i Markowskiego⁷ zastępców konserwatorów, X. Łańcuckiego⁸ scholastyka Kapituły Katedralnej, Słotwińskiego⁹ delegowanego od Zgromadzenia Reprezentantów i Kosteckiego¹⁰ profesora wysłużonego i Darowskiego sekretarza Rady¹¹.

Przedmiot. P. Szopowicz¹² profesor matematyki niższej żąda wskazanie sobie przedmiotów matematyki, których ma uczyć. Uchwalono. Kommunikować przedstawienie to Senatowi Akademickiemu z wezwaniem, aby ułożył rozgraniczenie dopóki przez nauczycielów Liceum, potem przez p. Szopowicza a na koniec przez p. Hube¹³ dawana być ma.

Przedmiot. P. Wyszkowski¹⁴ nauczyciel kaligrafii wnosi prośbę swą o wydanie mu nominacji i obmyślenie stałego funduszu. Uchwalono. Uczynić odezwę do Senatu Rządzącego o wydanie nominacji p. Wyszkowskiemu i do Senatu Akademickiego o zaprojektowanie na budgecie na rok 1822/1823 żądanej pensji.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia Wykazy potrzeb Katedr Lekarskich na rok 1821/1822 do zatwierdzenia. Uchwalono. Zatwierdzić Wykazy potrzeb Katedr Lekarskich o ile funduszu nie przenoszą, i wezwać, aby wcześnie takowe przedstawiali, by z 1º czerwca mogli odbierać z Kasy Uniwersytetu na potrzeby Katedr przeznaczone.

[s. 125] Przedmiot. Senat Akademicki przedstawia warunki, pod którymi przypuszczonymi być mają do słuchania prelekcji publicznych uczniowie, którzy świadectwa dojrzałości nie otrzymali. Uchwalono. Rada nie mogąc odstąpić od raz zaprowadzonego porządku i zasad przyjętych nie przychyla się do przedstawienia Senatu Akademickiego.

Przedmiot. Senat Akademicki czyni raport o konkursie na wakującą posadę języka francuskiego. Uchwalono. Wielka Rada przychyla się do opinii Senatu Akademickiego, ażeby konkurs na wakującą posadę nauczyciela języka francuskiego był powtórnie ogłoszony.

Przedmiot. P. Wysocki¹⁵ były zastępca Prorektora Liceum św. Anny żąda, iżby Rada zezwoliła na to, aby uczył języka łacińskiego w klasie drugiej^a i czwartej^b zamiast piątej^c i szóstej^d. Uchwalono. Rada zważywszy talenta p. Wysockiego nie może zezwolić, aby p. Wysocki nie dawał w Liceum właściwych sobie przedmiotów.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia Wykaz potrzeb Katedr Wydziału Matematyczno-Fizycznego do zatwierdzenia. Uchwalono. Zatwierdzić Wykazy potrzeb i wezwać Zastępcę Rektora, aby na przyszłość Wydziały wcześniej przedstawiały podobne Wykazy.

[s. 126] Przedmiot. Senat Rządzący zwraca prośby X. Waliczki¹⁶ Prorektora św. Barbary i p. Kowalskiego¹⁷ Profesora tegoż Liceum, żądając w tej mierze opinii Rady. Uchwalono. Co do XX. Miechowitów Rada oświadcza Senatowi, że jeżeli nie mają funduszów własnych i Instytut ten nie ma z Królestwa Polskiego dochodów, porównanie w pensjach nastąpić powinno. Co do p. Kowalskiego Senat Akademicki ma być wezwanym, aby na budgecie na rok 1822/1823 umieścił pensję dla tego w sumie 3000 złp i Senat Rządzący, aby takowe zwiększenie zainicjował.

Przedmiot. P. Stanisław Bogusz prosi za synem swoim małoletnim, aby mu wolno było uczęszczać na prolekcje publiczne jako bene volus auditor. Uchwalono. Rada nie może z powodu wydanych już przez siebie i ogłoszonych Statutem przepisów względem przyjmowania uczniów do Uniwersytetu i dobrowolnych audytorów, przychylić się do żądania p. Bogusza jak pod tym warunkiem, aby jego syn otrzymał świadectwo maturitatis.

Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny daje opinię swoją względem przyjęcia na powrót do szkół p. Józefa Czerwiakowskiego. Uchwalono. Zezwolić na przyjęcie na powrót do szkół p. Józefa Czerwiakowskiego pod następującymi warunkami: 1º Aby złożył egzamin a następnie do tej klasy [s. 127] chodził, do której usposobionym być się okaże. 2º Aby przedstawił Zwierzchności Szkolnej osobę posiadającą ufność publiczną, która by czuwała nad jego obyczajami i pilnem do nauk przykładaniem się, zaręczyła za zachowanie się p. Józefa Czerwiakowskiego zgodnie z ustawami szkolnymi. O czym Prorektora Liceum św. Anny Rada również zawiadamia.

^a W oryginale: 2giej

^b W oryginale: 4tej

^c W oryginale: 5tej

^d W oryginale: 6tej

Przedmiot. P. Wysocki były zastępca Prorektora Liceum św. Anny prosi o wyznaczenie mu wynagrodzenia za to zastępstwo. Uchwalono. Rada przy oświadczeniu zadowolnienia swego p. Wysockiemu wyznacza mu tytułem renumeracji 600 złp z funduszu oszczędzonego na pensji po p. Himonowskim¹⁸, w czym stosowna odezwa do Senatu Rządzącego uczyniona być ma.

Przedmiot. Komitet delegowany do sprawdzenia podań o uwolnienie od opłaty minerwaliów przedstawia, aby rodzice mniej majętni mający dwóch lub więcej synów w szkołach nie byli pociąganymi do opłaty tylko od jednego. Uchwalono. Rada przychylając się do przedstawienia Komitetu zezwala, aby rodzice mający dwóch lub więcej synów do Liceum uczęszczających, a z powodu małej intraty swej nie będący w stanie opłaty taksy minerwalialnej od każdego z osobna, pociąganymi nie byli jak tylko do opłacania od jednego syna taxy zwyczajnej. O czym Senat Rządzący, [s. 128] profesorowie i Rektor Uniwersytetu uwiadomionym być ma.

Na czym posiedzenie ukończonym zostało.

[Podpisy] Wodzicki, Darowski – sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Akademicki, Wydział Lekarski UJ, Wydział Matematyczno-Fizyczny UJ, Liceum św. Anny, Liceum św. Barbary, Kasa UJ, opłata minerwaliów]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Jan Paweł Woronicz (1757–1829): od 1789 kanonik katedralny kijowski, w 1794 czł. Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego, 1800 czł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, 1805 kanonik warszawski, 1808 czł. Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, 1816 biskup krakowski, 1828 arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego, K.R. Prokop, Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999, s. 214–220.

³ Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).

⁶ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁷ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁸ Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

⁹ Feliks Słotwiński (1788–1863): w 1811 zast. prof. w Katedrze Prawa Natury, Publicznego, Narodów i Ekonomii Politycznej; 1812–1817 prof. tamże; 1817–1828, 1831–1833 prof. w Katedrze Prawa Natury i Kościelnego; 1833/34–1846/47 prof. prawa rzymskiego i kościelnego; 1848/49–1860 prof. w Katedrze Prawa Kościelnego i Procedury Cywilnej; 1820/21–1822/23, 1833/34–1834/35, 1842/43, 1845/46–1847/48, 1850/51 dziekan Wydział Prawa, P. M. Żukowski, op. cit., s. 482–483; PSB, t. XXXIX, Warszawa–Kraków 1999–2000, s. 47–50 (B. Szlachta); Złota księga Wydziału Prawa i Administracji, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, s. 127–134 (B. Szlachta); J. Sondel, op. cit., s. 1205.

¹⁰ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

¹¹ Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).

¹² Franciszek Szopowicz (1762–1839): profesor matematyki Uniwersytetu Krakowskiego, pedagog; od 1818 prof. w Katedrze Matematyki Elementarnej, 1831–1833 senator WMK, czł. TNK oraz Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miasta Krakowa (1228–2010), red. B. Kasprzyk, Kraków 2010, s. 771; J. Sondel, op. cit., s. 1437; K. Mrozowska, Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1795 – 1850, [w:] Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1765 – 1850, t. 2, cz. I, red. K. Opałek, Kraków 1965 s. 107, 111.

¹³ Karol Hube (1769–1845): profesor matematyki, w l. 1833/34 i 1834/35 Rektor UJ; od 1815 profesor matematyki, wykładał też mechanikę niebios, geodezję, astronomię teoretyczną i praktyczną, w 1815 brał udział w opracowaniu Statutu UJ, od 1818 senator, od 1820 poseł na Zgromadzenie Reprezentantów, w którym bronił autonomii uczelni, J. Sondel, op. cit., s. 515.

¹⁴ Piotr Wyszkowski: kollaborator kaligrafii w Liceum św. Anny (Kolegium Nowodworskiego), Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 57.

¹⁵ Tomasz Wysocki: nauczyciel, profesor literatury polskiej i łacińskiej oraz w historii w Liceum św. Anny (Kolegium Nowodworskiego), Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 57.

¹⁶ Tymoteusz Waliczko: ksiądz, rektor Oddziału II Liceum, nauczyciel w Liceum św. Barbary, rektor Zgromadzenia XX. Kanoników Grobu Chrystusowego przy kościele św. Barbary,Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 45, 57.

¹⁷ Kajetan Kowalski: profesor klasy II w Kolegium św. Barbary, Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, s. 58.

¹⁸ Antoni Himonowski (1758–1830): pedagog, prorektor Gimnazjum (później Liceum) św. Anny; w l. 1794–1801 prorektor Szkół Przygłównych, 1794–1812 senior bursy Iurisperitorum, w 1820 przeszedł na emeryturę; sędzia pokoju okręgu I, PSB, t. IX, Wrocław–Warszawa–Kraków 1961, s. 519–520 (K. Mrozowska); R. Dutkowa, Szkolnictwo średnie Krakowa w pierwszej połowie XIX w. (1801 – 1846), Wrocław 1976, „Monografie z Dziejów Oświaty”, t. XIX, passim; Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 57.