Protokół czterdziestego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 18 stycznia 1822 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 135–141.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

18 I 1822

[s. 135] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 18 stycznia 1822 r.

W obecności JW Prezesa Senatu i Rady¹, JWX. Biskupa², senatorów Linowskiego³ i Grodzickiego⁴, Nikorowicza prezesa Appelacyi⁵, Krzyżanowskiego⁶, Markowskiego⁷ i Hoszowskiego⁸ zastępców konserwatorów, X. Łańcuckiego scholastyka kapituły katedralnej⁹, Słotwińskiego¹⁰ delegowanego od Reprezentacyi i Kosteckiego¹¹ profesora wysłużonego tudzież Darowskiego sekretarza Rady¹².

[s. 136] Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu daje opinię na zakommunikowaną sobie sprawę P. Feliksa Tymienieckiego żądającego pozwolenia, iżby na lekcje publiczne do Uniwersytetu uczęszczać mógł. Uchwalono. Przychylić się do żądania P. Tymienieckiego ze względu tego, że udowodnił, że długo trwająca choroba przeszkodziła mu do złożenia egzaminu maturitatis, jednak pod tym warunkiem, że nie wprzód wydane ma mieć świadectwa ze słuchać się mających przez niego obiektów w Uniwersytecie, dopóki nie złoży Zastępcy Rektora świadectwa dojrzałości.

Przedmiot. X. Waliczko¹³ Prorektor Liceum św. Barbary donosi o wyłączeniu ze szkół ucznia klasy III Józefa Wrońskiego za okazaną krnąbrność. Uchwalono. Gdy Rada zainformowaną została przez komisarza rządowego JW Grodzickiego członka Rady, iż wyrok ten przez sporządzenie protokołu i przybranie profesorów ferowanym był, a następnie na inny rodzaj kary zamienionym został, przeto naganić X. Waliczko nieformalne postępowanie i zalecić, aby na przyszłość ściśle stosował się do przepisów Statutu Karności w dniu 20 września 1820 r. wydanych.

Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny zapytuje, czyli świadectwa szkolne na prostym lub stęplowanym papierze uczniom wydawanymi być mają. Uchwalono. Kommunikować podanie to Senatowi Rządzącemu pod decyzję jako ekonomiczne.

[s. 137] Przedmiot. Senat Akademicki przedstawia, aby P. Boguckiemu¹⁴ dozorcy Archiwum Akademickiego tytułem wynagrodzenia kwota 400 złp rocznie budgetem

na utrzymanie Archiwum przeznaczona wypłacaną była. Uchwalono. Rada zważywszy czynność, którą na teraz p. Bogucki w wyszukowaniu i wydawaniu aktów Komisji do śledzenia funduszów delegowany, zezwala, aby mu kwota 400 złp budgetem na utrzymanie Archiwum przeznaczona wypłaconą była z funduszu roku 1821/1822 i to jedynie na ten raz tylko. W czym stosowne wezwanie do Senatu Rządzącego uczynić.

Przedmiot. Antonina Knollowa wnosi prośbę za synem swoim Antonim Glogierem uczniem klasy II Liceum św. Anny, aby od opłaty minerwaliów z powodu ubóstwa uwolnionym był. Uchwalono. Kommunikować prośbę tę Prorektorowi Liceum św. Anny z wezwaniem, aby przekonawszy się o stanie istotnym matki rzeczonego ucznia zawiadomił Radę, o ile do zadania tego przychylić by się można.

Przedmiot. Senat Rządzący nadsyła wniosek reprezentanta gminy I względem utworzenia Katedry Architektury i Hydrauliki na fundusza Katedry Rzeźbiarskiej. P. Tomasz Wysocki¹⁵ prosi, aby syn jego Stanisław wysłany był za granicę kosztem publicznym dla uczenia się architektury i hydrauliki. Senat Akademicki wnosi, aby wysłanym był za granicę na lat 3 młodzieniec usposobiony dla doskonalenia się w sztuce rzeźbiarskiej. P. Józef Kuhn uprasza, aby syn jego Ferdynand uczeń Szkoły Rzeźbiarskiej wysłanym był za granicę w celu doskonalenia się w sztuce rzeźbiarskiej. [s. 138] P. Jan Galli¹⁶ uprasza, aby za granicę w celu uczenia się rzeźbiarstwa wysłanym był. P. Brodowski¹⁷ przedstawia potrzebę reparacji sprowadzonych antyków. P. Józef Sonntag¹⁸ prosi o konferowanie sobie posady nauczyciela landszaftów i litografiki. Uchwalono. Odpowiedzieć Senatowi Rządzącemu, że lubo Rada przekonaną jest o potrzebie ustanowienia Katedry Hydrauliki i Architektury, jednak z powodu obawy, aby rozrządzenie w ten sposób pozostałym funduszem po wakującej Katedrze Rzeźbiarskiej nie pozbawiło Rady środków opędzenia gruntowniejszych wydatków, gdyby takowe powziąć wypadało, postanowiła wstrzymać danie w tej mierze ostatecznej odpowiedzi aż do dalszego czasu, tymczasem zaś Rada deleguje członka swego JW senatora Grodzickiego do urządzenia tymczasowego Szkoły Rzeźbiarskiej, iżby ta ile okoliczności dozwalają kontynuowaną była, a że Rada przekonała się o talencie i chęciach p. Ferdinanda Kuhn z przedstawionych sobie przez niego robót, przeto wzywa delegowanego członka, aby urządzając Szkołę Rzeźbiarską onemuż zatrudnienie odpowiadające jego chęciom i talentom naznaczył. Równie aby porozumiewawszy się z Zastępcą Rektora obmyślił środki^a urządzenia Gabinetu Szkoły Rzeźbiarskiej, dzisiaj w połamanych sztukach porozrzucanego i^b ją stronom żądającym umieszczenia lub wysłania ich za granicę, mają być w duchu tego przedstawienia wydane rezolucje.

^a W oryginale: szrodki.

^b Wyraz nieczytelny.

[s. 139] Przedmiot. Prorektor Liceum św. Barbary donosi, iż stosownie do tymczasowego prezydionalnego rozporządzenia JW Prezesa Rady wezwany został P. Karol Mecherzyński¹⁹ do zastępstwa P. Kulawskiego²⁰, który zachorował, a zarazem przedstawia, aby tak P. Mecherzyński jak i P. Waniewicz zastępuący X. Mazurkiewicza przez czas zastępstwa całe pensje, takie jak zastępowani biorą, pobierali. Uchwalono. Potwierdzić tymczasowe rozporządzenie JW Prezesa Rady i uczynić odezwę do Senatu Rządzącego, aby przez czas zastępstwa P. Waniewiczowi całą pensję wyrównywającą tej, którą X. Mazurkiewicz pobiera, a P. Karolowi Mecherzyńskiemu 2/3 części pensji P. Kulawskiego pobieranej z funduszu minerwaliów poczynając od dnia 1 stycznia br. wypłacać nakazał.

Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny przedstawia opinię swą względem złożonych świadectw ubóstwa przez niektórych uczniów w celu uwolnienia ich od opłaty minerwaliów. Uchwalono. Po rozważeniu złożonych świadectw i opinii Prorektora Rada stanowi, iż następujący uczniowie wolnymi być mają od opłaty minerwaliów, jako to: z klasy I Tomasz Czechowski, Antoni Pichora, Józef Adamowski; z klasy II Aleksander Barański, Wiktor Jarkowski, Antoni de Veterich; z klasy III Wojciech Żeleń, Franciszek Gawlikowski, Błażej Kozłowski; z klasy IV Antoni Andrzejowski.

Przedmiot. Senat Rządzący kommunikuje Radzie przedstawienie Dozoru Głównego względem przeniesienia szkółki św. Mikołaja do szkółki św. Floriana. Uchwalono. Rada zważywszy, że składki szkolne z gminy 8 wybierane nie wystarczają na utrzymanie tej szkoły, gdyż zapłacenie lokalu i opał wyczerpują cały prawie fundusz zebranych składek tak dalece, że na zapłacenie nauczyciela, [s. 140] który pobiera według Statutu 1000 złp nie pozostaje jak 28 złp, niemniej zważywszy Rada przyległość szkoły św. Floriana, oświadcza, iż przedstawienie Dozoru tuszym być uznaje, i że dopóty przynajmniej wypada, aby szkoła ta supprymowaną była, dopóki budynek szkolny na którym zbywa parafii św. Mikołaja wystawionym nie zostanie.

Przedmiot. P. Giziński²¹ nauczyciel rysunków czyni powtórne przedstawienie w okoliczności ułaskawienia wyroku wyłączającego ze szkół P. Floriana Michalskiego. Uchwalono. Po zapatrzeniu się na słowne dowody dalszego teraz sprawowania się P. Floriana Michalskiego, udziela mu w drodze ułaskawienia Rada pozwolenia uczęszczania na powrót do Liceum, a mianowicie do klasy V pod warunkiem, aby po złożeniu egzaminu udowodnił znajomość przedmiotów do tej klasy kwalifikujących.

Przedmiot. Senat Akademicki przedstawia akta kandydatów do Katedry Teologicznej i proponuje do nominacji X. Helbinowskiego. Uchwalono. Nominować Profesorem Teologii Dogmatycznej X. Helbinowskiego i o wydanie mu patentu Senat Rządzący wezwać. I obok tego zwrócić uwagę Senatu Akademickiego, aby na przyszłość nigdy mniej jak dwóch kandydatów przynajmniej Radzie do nominacji na posady profesorskie nie przedstawiał.

Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu daje opinię względem P. Kaspra Straszewicza ucznia Uniwersytetu wyłączonego i żądającego, aby mu na powrót udzielone było pozwolenie uczęszczania do Uniwersytetu. Uchwalono. Zgodnie z opinią Rektora odmówić [s. 141] P. Straszewiczowi żądanego przezeń zezwolenia.

Na czym posiedzenie ukończonym zostało.

[Podpisy] Wodzicki – prezes, Darowski – sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Akademicki, Katedra Teologii Dogmatycznej UJ, Katedra Rzeźbiarstwa UJ, Katedra Architektury i Hydrauliki UJ, Archiwum UJ, Liceum św. Anny, Liceum św. Barbary, opłata minerwaliów, Dozór Główny Szkół Początkowych]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Jan Paweł Woronicz (1757–1829): od 1789 kanonik katedralny kijowski, w 1794 czł. Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego, 1800 czł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, 1805 kanonik warszawski, 1808 czł. Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, 1816 biskup krakowski, 1828 arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego, K.R. Prokop, Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999, s. 214–220.

³ Wojciech Linowski: senator WMK; podczas powstania kościuszkowskiego komisarz w Komisji Porządkowej Województwa Krakowskiego, w 1817 członek Komitetu dla ułożenia Statutu Urządzającego Zgromadzenia Polityczne, jego braćmi byli Aleksander (1759–1820), poseł, senator Królestwa Polskiego, działacz i pisarz polityczny; Ignacy, w 1794 pułkownik milicji województwa sandomierskiego, a także Rupert i Ksawery, Linowski Aleksander, [w:] PSB, t. 17,Wrocław 1972, s. 377–382 (A. Woltanowski, M. Złomska).

⁴ Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

⁵ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁶ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁷ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁸ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).

⁹ Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

¹⁰ Feliks Słotwiński (1788–1863): w 1811 zast. prof. w Katedrze Prawa Natury, Publicznego, Narodów i Ekonomii Politycznej; 1812–1817 prof. tamże; 1817–1828, 1831–1833 prof. w Katedrze Prawa Natury i Kościelnego; 1833/34–1846/47 prof. prawa rzymskiego i kościelnego; 1848/49–1860 prof. w Katedrze Prawa Kościelnego i Procedury Cywilnej; 1820/21–1822/23, 1833/34–1834/35, 1842/43, 1845/46–1847/48, 1850/51 dziekan Wydział Prawa, P. M. Żukowski, op. cit., s. 482–483; PSB, t. XXXIX, Warszawa–Kraków 1999–2000, s. 47–50 (B. Szlachta); Złota księga Wydziału Prawa i Administracji, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, s. 127–134 (B. Szlachta); J. Sondel, op. cit., s. 1205.

¹¹ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

¹² Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).

¹³ Tymoteusz Waliczko: ksiądz, rektor Oddziału II Liceum, nauczyciel w Liceum św. Barbary, rektor Zgromadzenia XX. Kanoników Grobu Chrystusowego przy kościele św. Barbary, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1819, Kraków 1819, s. 45, 57.

¹⁴ Franciszek Bogucki: zastępca archiwariusza akademickiego, następnie archiwariusz (do 1825), a także dozorca domów akademickich, Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 56.

¹⁵ Tomasz Wysocki: nauczyciel, profesor literatury polskiej i łacińskiej oraz w historii w Liceum św. Anny (Kolegium Nowodworskiego), Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 57.

¹⁶ Jan Nepomucen Galli (1800–1891): rzeźbiarz, absolwent rzeźbiarstwa w Szkole Sztuk Pięknych, wykładowca 1822/1823, członek Towarzystwa Dobroczynności, autor licznych prac rzeźbiarskich, Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. II, Wrocław 1975, s. 275– 276 (Z. Prószyńska).

¹⁷ Józef Brodowski (1772–1853): malarz, przedstawiciel klasycyzmu, nauczyciel rysunku w Liceum św. Anny, następnie profesor Szkoły Sztuk Pięknych, PSB, t. II, Kraków 1936, s. 446–447 (F. Kopera); Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, s. 54.

¹⁸ W oryginale: Sontag. Józef Sonntag (1784–1834) – malarz, nauczyciel w Szkole św. Anny, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1834, Kraków 1834,s. 57.