Protokół czterdziestego pierwszego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 2 kwietnia 1822 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 141–148.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.
2 IV 1822
[s. 141] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 2 kwietnia 1822 r.
W obecności JW Prezesa Senatu i Rady1, X. Biskupa2, senatorów Linowskiego3 i Grodzickiego4, Nikorowicza prezesa Appelacyi5, X. Łańcuckiego scholastyka kapituły katedralnej6, zastępców konserwatorów Krzyżanowskiego7, Markowskiego8 i Hoszowskiego9, Słotwińskiego10 delegowanego od Reprezentacyi i P. Kosteckiego11 wysłużonego i niżej podpisanego sekretarza Rady12.
Przedmiot. P. Bogucki13 dozorca biblioteki Liceum św. Anny prosi o wyznaczenie mu wynagrodzenia za tą pracę. Uchwalono. Tymczasowo do akt złożyć, gdy minerwalia obniżone być nie mogą zaprodukujea przy projekcie przyszłego budgetu.
Przedmiot. Senat Rządzący uwiadamia Radę iż upoważnił Zastępcę Rektora do assygnowania z Kasyb kwoty 400 złp do wypłaty P. Boguckiemu tytułem wynagrodzenia za nadzorowanie Archiwum Uniwersytetu. Uchwalono. Powziąść do wiadomości.
Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu składa pod zatwierdzenie Rady wykaz książek do Biblioteki Uniwersytetu z funduszu budgetem na 1821/1822 przeznaczonego [s. 142] zakupić się mających.Uchwalono. Wykaz ten potwierdzić o ile funduszu budgetem naznaczonego nie przechodzi, a zarazem upoważniając Rektora do assygnowania P. Bandtkie14 salvo calculo sumy budgetem na ten cel przeznaczonej, wezwać go, aby polecił temuż iżby z tego funduszu należytość za sprowadzone dla Biblioteki dzieło przez P. Raczyńskiego wydane pod tytułem „Podróż do Turcji” w kwocie 450 złp przypadającą wypłacił.
a Wyraz niezbyt czytelny. b Wyraz: Głównej przekreślony.Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia, aby P. Karolowi Mecherzyńskiemu15 przypadającą należytość w kwocie 83 złp 10 gr. za zastępstwo P. Wysockiego16 profesora w Liceum św. Anny przez czas od 1 do 15 października br. z funduszu minerwaliów wypłaconą była. Uchwalono. Uczynić przedstawienie do Senatu Rządzącego aby kwotę 83 złp 10 gr. P. Karolowi Mecherzyńskiemu za pełnienie przez dni 15 obowiązków P. Wysockiego, który wtenczas urząd Prorektora zastępczo piastował, z funduszu minerwaliów wypłacić nakazał.
Przedmiot. P. Girtler17 Zastępca Rektora uprasza aby mu pensja jako zastępcy nie w połowie lecz w 2/3 częściach płaconą była.Uchwalono. Przychylić się do żądania P. Girtlera i przedstawić Senatowi Rządzącemu, aby począwszy od dnia 1 stycznia br. wypłacić nakazał P. Girtlerowi Zastępcy Rektora pensję 2/3 częściom całkowitej pensji do Urzędu Rektorskiego przywiązanej odpowiadającą.
[s. 143] Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny donosi, iż z powodu słabości zdrowia P. Frączkiewicza18 wezwał na zastępcę onegoż P. Jana Baranowskiego, który od dnia 15 br. w zastępstwie naukę matematyki uczniom wykłada. Uchwalono. Potwierdzić wybór zastępcy i przedstawić Senatowi Rządzącemu, aby począwszy od dnia 15 marca br. z funduszu minerwaliów wypłacać nakazał Kasie Uniwersytetu pensję P. Baranowskiemu zastępcy odpowiadającą 2/3 częściom pensji przez P. Frączkiewicza pobieranej, dopóty dopóki tegoż zastępować będzie.
Przedmiot. X. Waliczko19 Prorektor Liceum św. Barbary donosi, iż X. Mazurkiewicz20 profesor Liceum św. Barbary nie powrócił i żąda upoważnienia dla P. Waniewicza do dalszego onegoż zastępowania. Uchwalono. Upoważnić P. Waniewicza do dalszego zastępowania w nauczycielstwie X. Mazurkiewicza, lecz ponieważ X. Mazurkiewicz nie powrócił na czas mu przeznaczony ani usprawiedliwił przyczyny niestawienia się, zastępca pobierać ma od 1 marca br. pensję swą nie z funduszu minerwaliów lecz z funduszu pensji przez samego X. Mazurkiewicza pobieranej, a że pensja zastępcy wyrównywa całej pensji przez X. Mazurkiewicza pobieranej, a zatem P. Waniewicz całą pensję X. Mazurkiewicza pobierać ma.
[s. 144] Przedmiot. Senat Rządzący donosi o swym postanowieniu, iż świadectwa uczniów wydawanymi być mają na papierze bez stępla. Uchwalono. O reskrypcie niniejszym Senatu uwiadomić Prorektorów Licealnych obu Oddziałów tudzież Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w celu dalszego zawiadomienia dziekanów wydziałowych i członków Wydziały składających.
Przedmiot. P. Brodowski21 profesor malarstwa i rysunków przedstawia projekt do utworzenia Towarzystwa Amatorów Sztuk Pięknych. Uchwalono. Projekt ten przedstawić Senatowi Akademickiemu do opinii.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia, aby na reparację antyków gipsowych kwota 200 złp z funduszu na Zakłady Katedry Rzeźbiarskiej przeznaczonego P. Kuhn
wypłaconą była. Uchwalono. Upoważnić Zastępcę Rektora Uniwersytetu aby P. Kuhn na reparowanie antyków gipsowych z funduszu obok wspomnianego z roku 1821/1822 kwotę 200 złp salvo calculo wypłacił.
Przedmiot. Zastępca Rektora donosi, iż zasięgnął opinii właściwych Wydziałów względem podziału kursu chemii na lat dwa i że wezwał dziekanów, aby dopilnowali, iżby przemienienie godzin lekcji z strony profesorów w Zgromadzeniu Reprezentantów zasiadających nie naruszało porządku w naukach [s. 145] Uchwalono. Oznajmić Zastępcy Rektora, iż Rada obstaje przy swym postanowieniu, ażeby profesorowie Uniwersytetu pod żadnym pozorem godzin swych prelekcji na początku roku uchwalonych nie odmieniali, nawet za pozwoleniem Rektora lub dziekana.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia, aby P. Peszce na zakupienie potrzebnych do jego Katedry wzorów i utensyliów na rok 1821/1822 kwota 431 złp wypłaconą była z funduszu na ten cel budgetem wyznaczonego. Uchwalono. Upoważnić Zastępcę Rektora do zaasygnowania wypłaty na ręce P. Peszki22 profesora malarstwa kwoty 431 złp salvo calculo z poleceniem, aby w swoim czasie Zastępca Rektora przekonał się o uskutecznionym sprawunku i aby sprawione wzory lub utensylia w inwentarze wciągnionymi zostały.
Przedmiot. P. Marianna z Morsztynów Michałowska uprasza o sprostowanie sprzeczności popełnionej w Gimnazjum i przez członków delegowanych z Uniwersytetu do egzaminu dojrzałości w wydanym onejże świadectwie i okazanego w naukach postępu. Uchwalono. Przesłać to zażalenie Zgromadzeniu Profesorów Gimnazjalnych św. Anny dla usprawiedliwienia się z uczynionego sobie zarzutu popełnionej sprzeczności w ciągu dni 14.
Przedmiot. Prorektor św. Anny przedstawia dowody ubóstwa dwóch uczniów klasy II Antoniego Glogiera i Floriana Grabowskiego żądających uwolnienia ich od opłaty minerwaliów. Uchwalono. Z powodu udowodnionej niemożności opłacenia uwolnić tych dwóch uczniów od taxy minerwaliów.
[s. 146] Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny przedstawia dowody ubóstwa trzech uczniów Liceum św. Anny żądających uwolnienia od opłaty minerwaliów, jako to: z klasy I Jana Michałowskiego i Stanisława Tomanowicza i z klasy III Aleksandra Cybulskiego. Uchwalono. Ze względu na udowodniony stan niemożności uwolnić obok wzmiankowanych uczniów od minerwalnej opłaty.
Przedmiot. Franciszek Zieliński uczeń klasy II Liceum św. Anny zakłada rekurs od decyzji Zgromadzenia Profesorów mocą której ze szkół wyłączonym został. Uchwalono. Rada przekonawszy się z raportów złożonych prezesowi Rady i Komisarzowi Rządowemu o postępkach wspomnianego obok ucznia, iż ten za nakłanianie współuczniów do kradzieży swych rodziców i innego rodzaju
szacherstwa ze szkół ekskludowanym został, wyrok przeciwko niemu zapadły w zupełności zatwierdza.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia dwa programmata ze strony Hoszowskiego i Szopowicza23 profesorów Uniwersytetu złożone. Uchwalono. Zwrócić obok namienione programmata Zastępcy Rektora z poleceniem, aby stosownie do § 77 Urządzenia Wewnętrznego takowe dziekanom właściwego Wydziału przesłał, którzy by wspólnie z profesorami wedle osnowy § 4 o konkursach takowe roztrząsnął a potem przedstawił je Radzie Rektorskiej z uwagami Wydziału, po czym opatrzone uwagami Wydziału i Rady Rektorskiej przedstawi Wielkiej Radzie.
[s. 147] Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia żądanie P. Łęskiego24 profesora astronomii, aby z początkiem przyszłego roku etatowego fundusz adiunkta w 2/3 częściach jako własność Obserwatorium na jego potrzeby był obróconym. Uchwalono. Odpowiedzieć, iż Rada nie widzi się spowodowaną odmienić postanowienia swego jakie w okoliczności tej poprzednio wydała.
Przedmiot. P. Piotr Wyszkowski25 nauczyciel kaligrafii przy Liceum św. Anny prosi o wyznaczenie mu pensji i o wypłacenie zaległości od początku roku szkolnego, to jest od 1 października roku zeszłego. Uchwalono. Ponowić do Senatu Rządzącego odezwę o wyznaczenie pensji P. Wyszkowskiemu z funduszu wakującej posady trzeciegoc nauczyciela języków i o wypłacenie tejże od daty nominacji.
Przedmiot. Senat Akademicki przedstawia akta konkursu do Katedry nauczycielstwa języka francuskiego przy Uniwersytecie i donosi, że Wydział Literatury P. Kajetana Kowalskiego26 za zdatnego i P. Lorevner zaś za nieodpowiedniego oczekiwaniu uznał. Uchwalono. Wezwać Senat Akademicki, aby zwróciwszy Wydziałowi Literatury rozprawy przez kandydatów przygotowane zażądał od tego wyszczególnienia motywów, które nim w wydaniu podobnej decyzji kierowały, i aby do tychże własne uwagi dodawszy i dopiero tak przygotowaną rzecz Radzie pod decyzję poddał. [s. 148] Że zaś P. Kowalski już sprawuje obowiązki obowiązki profesora w Liceum św. Barbary, zapytać się Senatu Rządzącego wypada, czyli posiadanie dwóch miejsc płatnych ze Skarbu Publicznego w zawodzie naukowym może być dozwolone bez poprzedzającej deklaracji opuszczenia z nich jednego.
Przedmiot. JW Prezes Rady wniósł, aby wyznaczone były pewne dni do periodycznych posiedzeń Rady. Uchwalono. Aby w każdy dzień 15 miesiąca w którym zwykle odbywają się posiedzenia Towarzystwa Naukowego równie posiedzenia Rady odbywały się zwyczajne.
Na czym posiedzenie ukończyło się.
c W oryginale: 3.[Podpisy] Wodzicki, Darowski– sekretarz Rady.
[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Rada Rektorska, Senat Akademicki, Wydział Literatury UJ, Zgromadzenie Reprezentantów, Katedra Rzeźbiarstwa UJ, Katedra Malarstwa i Rysunków UJ, Liceum św. Anny, Liceum św. Barbary, Biblioteka UJ, Towarzystwo Naukowe Krakowskie, Obserwatorium Astronomiczne, opłata minerwaliów, Kasa UJ]
1 Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417. 2 Jan Paweł Woronicz (1757–1829): od 1789 kanonik katedralny kijowski, w 1794 czł. Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego, 1800 czł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, 1805 kanonik warszawski, 1808 czł. Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, 1816 biskup krakowski, 1828 arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego, K.R. Prokop, Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999, s. 214–220. 3Wojciech Linowski: senator WMK; podczas powstania kościuszkowskiego komisarz w Komisji Porządkowej Województwa Krakowskiego, w 1817 członek Komitetu dla ułożenia Statutu Urządzającego Zgromadzenia Polityczne, jego braćmi byli Aleksander (1759–1820), poseł, senator Królestwa Polskiego, działacz i pisarz polityczny; Ignacy, w 1794 pułkownik milicji województwa sandomierskiego, a także Rupert i Ksawery, Linowski Aleksander, [w:] PSB, t. 17,Wrocław 1972, s. 377–382 (A. Woltanowski, M. Złomska). 4 Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821. 5 Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42. 6 Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780. 7 Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna). 8 Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji