Protokół czterdziestego drugiego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 15 kwietnia 1822 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 149–153.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

15 IV 1822

[s. 149] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 15 kwietnia 1822 r.

W obecności JW Prezesa Senatu i Rady¹, tudzież Grodzickiego² i Linowskiego³ senatorów, Nikorowicza prezesa Appelacyi⁴, X. Łańcuckiego scholastyka⁵, Krzyżanowskiego⁶, Markowskiego⁷ i Hoszowskiego⁸ zastępców konserwatorów, Słotwińskiego⁹ delegowanego od Reprezentacyi, Kosteckiego¹⁰ profesora wysłużonego i niżej podpisanego sekretarza Rady¹¹.

Przedmiot. Roliszek buchalter w Domu Pana Szteinkellera i Antoni Miller w handlu Antoniego Morbiztera upraszają o udzielenie im miejsca w którym by dawano lekcje nauk handlowych. Uchwalono. Odpowiedzieć, iż Rada nie znajduje się być spowodowaną do przychylenia się do tej prośby.

Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny składa relację względem żądania P. Hełenowskiego byłego ucznia Liceum św. Anny żądającego aby był przypuszczonym do egzaminu i do szkół przyjętym. Uchwalono. Gdy się okazuje, że P. Marcin Hełenowski sfałszował zaświadczenia szkolne i rok cały opuściwszy szkoły nie starał się wrócić i trudnił się korepetycjami bez pozwolenia władzy szkolnej, i ponieważ był notowany o zuchwalstwo, przeto Rada stanowi, iż nie może być przyjętym na powrót do szkół ani do egzaminu przypuszczonym.

Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu przedstawia podaną na ręce jego do Rady prośbę P. Dymidowiczowej, a to o wypłacenie jej pozostałej po jej mężu pensji [s. 150] emerytalnej po dzień ostatni maja kwotę 400 złp wynoszącej, tudzież aby poczynając od dnia 1 czerwca br. mogła pobierać całkowitą pensję w sumie 3000 złp jej mężowi przez Zgromadzenie Reprezentantów wyznaczoną. Uchwalono. Rada zważywszy iż pensja profesora w ciągu etatowego roku zmarłego, stosownie do Statutu Akademickiego i Statutu Urządzającego Rachunkowość przypada na fundusz oszczędności, a gdy nadto oszczędności Kasy Akademickiej zostają pod rozrządzeniem Senatu Rządzącego, przeto co się tyczy pierwszej kategorii prośby, ma być wezwanym Senat Rządzący, iżby zechciał polecić Kasie Akademickiej

wypłacenie kwoty 400 złp za kwitem pozostałej wdowy, to jest za miesiące marzec, kwiecień i maj. Co się zaś tyczy powtórnego pozostałej wdowy żądania, aby na przyszłość mogła pobierać 3000 złp jako pensję emerytalną, Rada zważywszy iż pozostała wdowa do tej pensji żadnego nie ma prawa, albowiem § 36 Statutu folio 23 pensje wdowie uważa za łaskę, i te nawet ogranicza do sumy 6000 złp budgetem na ten koniec przeznaczonej, gdy zaś suma rzeczona do kwoty 5500 złp jest pensjami wdowimi wyczerpana, i tylko co rok 500 złp jako dochód czysty Kasy wpływa, gdy nadto rozdawnictwo tego funduszu do Wielkiej Rady należy, przeto Rada tymczasowie w imię istniejącego^a funduszu P. Dymidowiczowej wyznacza pensję w sumie 500 złp z zapewnieniem na przyszłość, iż jak skoro fundusz na pensję wdów przeznaczony powiększy się, Wielka Rada podług okoliczności nie omieszka przychylić się do powiększenia pensji dla osłodzenia jej losu.

[s. 151] Przedmiot. Paweł Szmitowski prosi, aby syn jego Wincenty w klasie V Liceum św. Anny zostający uwolnionym był od opłaty składki minerwalnej. Uchwalono. Gdy suplikant udowadnia ubóstwo przeto Rada uwalnia syna jego od złożenia na ten rok składki minerwalnej.

Przedmiot. JW Prezes Rady wniósł, aby katalog książek i rękopismów w Bibliotece Uniwersytetu znajdujących się wydrukowanym był. Uchwalono. Przedstawić Senatowi Rządzącemu aby końcem zabezpieczenia własności publicznej jak i ułatwienia publiczności korzystania z Biblioteki Uniwersytetu, nakazał wydrukować księgarski Katalog książek i rękopismów w Bibliotece Uniwersytetu znajdujących się, a to z funduszu który za najstosowniejszy znajdzie, o ile ułożenie tego katalogu mógłby być użytym na wzór Dykcyonarz Literacki Eroza^b powszechnie teraz znany i bibliotekarzowi Uniwersytetu wiadomy.

Przedmiot. Senat Rządzący zapytuje się, czyli sprawunek wzorów dla Szkoły Rysunkowej Liceum św. Anny przez Prorektora tegoż Liceum żądany uznaje za potrzebny. Uchwalono. Odpowiedzieć Senatowi Rządzącemu, iż Rada uznaje kupno to potrzebnym

[s. 152] Przedmiot. Prorektor Liceum św. Barbary przedstawia potrzebę spiesznego sprawdzenia świadectw ubóstwa uczniów od opłaty minerwaliów uwolnionym brakujących^c. Uchwalono. Ponieważ uchwałą z dnia 13 października roku zeszłego ad Nr 365 zapadłą delegowanymi zostali członki Rady JWW Krzyżanowski i Markowski do sprawdzenia tych świadectw, przeto ponowić do nich w tej mierze wezwanie, aby sprawdzenie wspomniane jak najspieszniej do skutku przywiedli.

^a Wyraz niezbyt czytelny.

^b Wyraz niezbyt czytelny.

^c Wyraz niezbyt czytelny.

Przedmiot. Senat Rządzący odstępuje Radzie Wielkiej władzę udzielania Dozorowi Głównemu Szkół Początkowych zezwolenia na wydawanie upoważnień osobom chcącym zakładać pensje i szkoły prywatne, a w skutku takowego postanowienia przesyła w odpisie wierzytelnym przedstawienie Dozoru Głównego Szkół Początkowych w przedmiocie udzielenia dozwolenia Pannie Karolinie Szmiel do założenia pensji płci żeńskiej. Uchwalono. Rada Wielka wyznacza Komitet z osób JWW Grodzickiego Komisarza Rządowego i X. Łańcuckiego scholastyka kapituły katedralnej tudzież JWW Słotwińskiego referenta złożony do przejrzenia przepisów pensjów żeńskich w Królestwie Polskim obowiązujących, tak co do urządzenia wewnętrznego, jako też co do kwalifikacji osób edukacją panien zatrudniających się, tak ze względu wieku jako też nauk a szczególniej dobrych obyczajów.

[s. 153] Na czym posiedzenie ukończonym zostało.

[Podpisy] Wodzicki – prezes, Darowski – sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Akademicki, Statut Akademicki UJ, Biblioteka UJ, Liceum św. Anny, Liceum św. Barbary, opłata minerwaliów, Dozór Główny Szkół Początkowych, Kasa UJ]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

³ Wojciech Linowski: senator WMK; podczas powstania kościuszkowskiego komisarz w Komisji Porządkowej Województwa Krakowskiego, w 1817 członek Komitetu dla ułożenia Statutu Urządzającego Zgromadzenia Polityczne, jego braćmi byli Aleksander (1759–1820), poseł, senator Królestwa Polskiego, działacz i pisarz polityczny; Ignacy, w 1794 pułkownik milicji województwa sandomierskiego, a także Rupert i Ksawery, Linowski Aleksander, [w:] PSB, t. 17,Wrocław 1972, s. 377–382 (A. Woltanowski, M. Złomska).

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek

Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

⁶ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁷ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁸ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).

⁹ Feliks Słotwiński (1788–1863): w 1811 zast. prof. w Katedrze Prawa Natury, Publicznego, Narodów i Ekonomii Politycznej; 1812–1817 prof. tamże; 1817–1828, 1831–1833 prof. w Katedrze Prawa Natury i Kościelnego; 1833/34–1846/47 prof. prawa rzymskiego i kościelnego; 1848/49–1860 prof. w Katedrze Prawa Kościelnego i Procedury Cywilnej; 1820/21–1822/23, 1833/34–1834/35, 1842/43, 1845/46–1847/48, 1850/51 dziekan Wydział Prawa, P. M. Żukowski, op. cit., s. 482–483; PSB, t. XXXIX, Warszawa–Kraków 1999–2000, s. 47–50 (B. Szlachta); Złota księga Wydziału Prawa i Administracji, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, s. 127–134 (B. Szlachta); J. Sondel, op. cit., s. 1205.

¹⁰ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

¹¹ Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).