Protokół pięćdziesiątego drugiego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 15 lutego 1823 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 187-191.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

15 II 1823

[s. 187] Działo się na posiedzeniu dnia 15 lutego 1823 r.

W obecności JW Prezesa Senatu i Rady¹, senatorów Grodzickiego² i Linowskiego³, prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, JW X. scholastyka Łańcuckiego⁵, Krzyżanowskiego⁶, Markowskiego⁷ i Hoszowskiego⁸ zastępców konserwatorów, Słotwińskiego⁹ delegowanego od Reprezentacyi, JW Kosteckiego¹⁰ profesora wysłużonego i niżej podpisanego sekretarza Rady¹¹.

Przedmiot. Zastępca Rektora donosi iż wskutek zaniesionego zażalenia przez P. Peszkę¹² profesora malarstwa naprzeciw dziekanowi Wydziału Filozoficznego i P. Brodowskiemu¹³ zwrócił uwagę na tę okoliczność dziekana i polecił mu aby bez wiedzy Rektora żadnych ogłoszeń dotyczących obowiązków swoich nie czynił. Uchwalono. Oświadczyć P. Peszce, iż zażalenie jego przez zwrócenie uwagi dziekana Wydziału Filozoficznego i polecenie mu, aby na przyszłość podobnych ogłoszeń bez wiedzy Rektora nie robił, załatwionym zostało.

Przedmiot. P. Münnich¹⁴ profesor języków wschodnich przedstawia pierwszy tomik wypracowanych przez siebie dziejów literatury ojczystej. Uchwalono. Oświadczyć P. Münnich, iż Rada poczytuje sobie za przyjemny obowiązek oznajmić mu za tę uczoną pracę swoje zadowolenie, jak niemniej iż z niecierpliwością oczekiwać będzie owoców dalszego jego usiłowania w tym zawodzie, jako do oswojenia obcych narodów ze skarbami literatury naszej i utrzymania zasłużonej pod względem nauk ojczystej chwały nie mało [s. 188] przyczynić się mogących.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia Wykaz potrzeb Katedry Geometrii Wykreślnej z funduszu na Zakład tej Katedry w roku 1822/1823 przeznaczonego zaspokoić się mogących. Uchwalono. Wykaz przedstawiony o ile funduszu budgetem naznaczonego nie przenosi zatwierdzić i upoważnić Rektora aby z Kasy Uniwersytetu kwotę 400 złp budgetem naznaczoną salvo calculo do rąk P. Sapalskiego¹⁵ profesora geometrii wykreślnej wypłacić polecił.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia prośbę P. Brodowskiego profesora rysunków i malarstwa o wynadgrodzenie go za dyrekcję Szkoły Rzeźbiarskiej od

czasu śmierci P. Riedlingera¹⁶. Uchwalono. Wyznaczyć P. Brodowskiemu tytułem wynadgrodzenia kwotę 400 złp, która z funduszu oszczędzonej pensji po profesorze rzeźbiarstwa wypłaconą być ma. W czym stosowne przedstawienie do Senatu Rządzącego ma być uczynionym.

Przedmiot. Komisja wyznaczona od Rady do rozważenia projektu względem rozkładu nauk lekarskich pomiędzy profesorów składa swą relację i przedstawia uwagi znawców zrobione nad projektowanym przez Wydział Rozkładem i urządzeniem Szkoły Klinicznej. Uchwalono. Wnioski P. Kosteckiego członka Rady względem zmiany dotychczasowego Rozkładu nauk w Wydziale Lekarskim, równie jak [s. 189] i podane Komisji objaśnienia przez innego znawcę przesłać Wydziałowi Lekarskiemu z poleceniem rozpoznania ich i ułożenia Planu stosowniejszą, a następnie przedstawienia tego Planu Radzie wraz z uwagami. Raport Wydziału gdy nadejdzie ma być potem poddanym pod roztrząśnienie Komitetu, który Rada deleguje z P. Kosteckiego, P. Boduszyńskiego¹⁷ i P. Szastra¹⁸, Komitet ten dawszy opinię swą nad Planem P. Kosteckiego i Wydziału zaprojektuje Radzie Plan jaki uzna za najpożyteczniejszy. Termin Wydziałowi naznacza się do dnia 15 marca a Komitetowi do dnia 15 kwietnia br.

Przedmiot. P. Józef Brodowicz¹⁹ doktor medycyny i okulista podaje prośbę o udzielenie mu Katedry Klinicznej w Uniwersytecie Jagiellońskim. P. Julian Sawiczewski²⁰ prosi również o udzielenie mu tej Katedry. P. Karol Soczyński²¹ prosi o udzielenie mu Katedry Weterynarii. Senat Rządzący udziela Radzie w odpisie odezwę Izby Reprezentantów do Senatu Rządzącego polecającą na profesora Kliniki P. Karola Soczyńskiego. Uchwalono. Rada zastanowiwszy się nad potrzebą osadzenia Katedry Klinicznej jako jednej z najważniejszych profesorem akuratnym i zważywszy, iż z pomiędzy ubiegających się o tę Katedrę kandydatów wybór pożyteczny uczynić może, gdy pomiędzy nimi znajdują się tacy, których Rada w moc § 85 Statutu uwolnić jest upoważnioną od konkursu. Przystąpiła do odczytania not konkursujących o te Katedry i kandydatów i roztrząśnienia złożonych przez P. Brodowicza dowodów, równie [s. 190] jak wyszczególnionych przez P. Karola Soczyńskiego w jego nocie o Katedrę Weterynarii podanych wszystkich zasług i kwalifikacji, które do otrzymania tej Katedry posłużyć by mogły, a gdy z złożonych przez P. Józefa Brodowicza dowodów przekonała się, iż ten kandydat najprzód przez pełnioną praktykę w ogólnym szpitalu wiedeńskiego a następnie przez kilkuletnie pełnienie obowiązków adiunkta i Zastępcy Profesora w klinice Uniwersytetu Wiedeńskiego, jak świadectwo urzędowne okazuje usposobił się szczególnie na profesora kliniki, ze szczególnej pilności i talentów jest od dyrygujących tamtejszymi instytutami zalecanym, przeto w moc § 85 Statutu jako szczególniej sobie zaleconego i już w Uniwersytecie Wiedeńskim tejże samej Katedry zastępczo uczącego, od konkursu uwolniwszy większością głosów profesorów kliniki medycznej w Uniwersytecie Jagiellońskim mianowała i o wydanie patentu Senat Rządzący wezwać postanowiła. O czym równie i Zastępca Rektora UJ zawiadomionym być ma.

Przedmiot. Senat Akademicki przedstawia kandydatów na wakujące posady adiunktów przy Uniwersytecie. Uchwalono. Mianować adiunktami Biblioteki Uniwersytetu P. Ignacego Sawiczewskiego²² i P. Kantego Rzesińskiego²³ i wezwać Senat Rządzący o wydanie im patentów, przedstawić aby pierwszemu od dnia 1 października a drugiemu od dnia 1 listopada, to jest od epoki, od której obowiązki swe provizorie pełnili, pensje z właściwego funduszu wypłacać polecił.

[s. 191] Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia aby na potrzeby Katedry Chemii 800 złp a Mineralogii 400 złp assygnowane było. Uchwalono. Kwotę 800 złp na drobne potrzeby Katedry Chemii z funduszu budgetem na Zakład tej Katedry w kwocie 2400 złp przeznaczonego salvo calculo do rąk P. Markowskiego profesora tej Katedry wypłacić nakazał.

Przedmiot. Zastępca Rektora donosi, iż pomimo ogłoszonego konkursu do Katedry Rzeźbiarstwa i upadającemu terminu prekluzyjnego z dniem 30 listopada nikt do tej Katedry nie zgłosił się. P. Józef Szmelcer rzeźbiarz Akademii Wiedeńskiej podaje prośbę o konferowanie mu tej Katedry. Uchwalono. Gdy zgłaszający się kandydat świadectwami wiarygodnymi udowodnił, iż od 1804 r. do dnia dzisiejszego ciągle sposobiąc się w tej sztuce i dając dowody swej pilności i talenta otrzymał za niego nagrody, gdy na koniec przez wzgląd na jego talenta i dobrą konduitę na dostojność członka Cesarsko-Królewskiej Wiedeńskiej Akademii wyznaczonym być ma, przeto Rada onegoż tym bardziej, że pomimo ogłoszonego konkursu nikt inny nie zgłasza się, profesorem rzeźbiarstwa mianuje i wzywa Senat Rządzący aby mianowanemu stosowny patent udzielić nakazał

[s. 192] Przedmiot. P. Józef Sołtykowicz²⁴ uprasza, aby elewowi jego P. Baltazarowi Podhorskiemu przybyłem ze Szkół Pijarskich Warszawskich udzielonym był dozwolenie chodzenia do Uniwersytetu quo ordinaris aydytor. Uchwalono. Rada udziela żądane pozwolenie ze względu że P. Podhroski przez złożenie egzaminu dojrzałości udowodnił dostatecznie przysposobienie do słuchania nauk wyższych a z historii nowożytnej w ciągu pół roku popis złożyć obowiązuje się, a nadto iż zostaje pod pieczą Wielmożnego Sołtykiewicza znanego Radzie z troskliwości w czuwaniu nad prowadzeniem się powierzonej mu młodzieży. O czym równie Zastępca Rektora uwiadomionym być ma.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia prośbę P. Lewkowicza²⁵ profesora chirurgii o podwyższenie pensji do 7000 złp i wynadgrodzenie na fiakra do 1000 złp. Uchwalono. Oznajmić Zastępcy Rektora, że gdy żądane powiększenie na budgecie umieszczonym nie zostało, przeto prośba P. Lewkowicza na teraz bez skutku pozostać musi.

Na czym posiedzenie ukończonym zostało.

[Podpisy] Wodzicki, Darowski– sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademia Lekarska w Wiedniu, Katedra Rzeźbiarstwa UJ, Katedra Chemii UJ, Katedra Mineralogii UJ, Katedra Geometrii Wykreślnej UJ, Wydział Lekarski UJ, Katedra Weterynarii i Kliniki, Wydział Filozoficzny UJ]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

³ Wojciech Linowski: senator WMK; podczas powstania kościuszkowskiego komisarz w Komisji Porządkowej Województwa Krakowskiego, w 1817 członek Komitetu dla ułożenia Statutu Urządzającego Zgromadzenia Polityczne, jego braćmi byli Aleksander (1759–1820), poseł, senator Królestwa Polskiego, działacz i pisarz polityczny; Ignacy, w 1794 pułkownik milicji województwa sandomierskiego, a także Rupert i Ksawery, Linowski Aleksander, [w:] PSB, t. 17,Wrocław 1972, s. 377–382 (A. Woltanowski, M. Złomska).

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

⁶ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁷ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁸ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).

⁹ Feliks Słotwiński (1788–1863): w 1811 zast. prof. w Katedrze Prawa Natury, Publicznego, Narodów i Ekonomii Politycznej; 1812–1817 prof. tamże; 1817–1828, 1831–1833 prof. w Katedrze Prawa Natury i Kościelnego; 1833/34–1846/47 prof. prawa rzymskiego i kościelnego; 1848/49–1860 prof. w Katedrze Prawa Kościelnego i Procedury Cywilnej; 1820/21–1822/23, 1833/34–1834/35, 1842/43, 1845/46–1847/48, 1850/51 dziekan Wydział Prawa, P. M. Żukowski, op. cit., s. 482–483; PSB, t. XXXIX, Warszawa–Kraków 1999–2000, s. 47–50 (B. Szlachta); Złota księga Wydziału Prawa i Administracji, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, s. 127–134 (B. Szlachta); J. Sondel, op. cit., s. 1205.

¹⁰ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

¹¹ Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).

¹² Józef Peszka (1767–1831): malarz, nauczyciel malarstwa przy Szkole Głównej, Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 54.

¹³ Józef Brodowski (1772–1853): malarz, przedstawiciel klasycyzmu, nauczyciel rysunku w Liceum św. Anny, następnie profesor Szkoły Sztuk Pięknych, PSB, t. II, Kraków 1936, s. 446–447 (F. Kopera); Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, s. 54.

¹⁴ Wilhelm Münnich: profesor języków orientalnych na Wydziale Filozoficzno-Literackim, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1819, Kraków 1819, s. 53.

¹⁵ Franciszek Sapalski (1791–1838): profesor matematyki Akademii Krakowskiej; od 1816 profesor w Katedrze Geometrii Wykreślnej, wykładał też matematykę i astronomię, czł. Towarzystwa Dobroczynności, Komitetu Budowy Kopca Kościuszki, jako senator bronił interesów UJ na forum Zgromadzenia Reprezentantów, odsunięty od nauczania w 1831 w związku z poparciem udzielonym Powstaniu Listopadowemu, J. Sondel, op. cit., s. 1154.

¹⁶ Józef Riedlinger: nauczyciel snycerstwa przy Szkole Głównej, Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 54.

¹⁷ Wojciech Jerzy Boduszyński (1768–1832): profesor medycyny UJ; absolwent filozofii na Uniwersytecie Lwowskim oraz medycyny na Uniwersytecie Wiedeńskim, od 1811 profesor w Katedrze Medycyny Wewnętrznej, Sądowej i Historii Medycyny, od 1816 senator WMK, od 1817 profesor w Katedrze Patologii, Farmakologii i Higieny, J. Sondel, op. cit., s. 161.

¹⁸ Antoni Mikołaj Szaster (1759–1837): profesor farmacji i doktor medycyny UJ; absolwent studiów medycznych w Bolonii, w 1808 zastępca rektora, w 1827 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, członek Komitetu do Urządzania Burs Studenckich, fundator stypendium dla studentów UJ, J. Sondel, op. cit., s. 1281, 1291; Kalendarzyk polityczny... na rok 1834, s. 55.

¹⁹ Józef Maciej Brodowicz (1790–1885) profesor medycyny UJ; absolwent medycyny na Uniwersytecie Wiedeńskim, od 1823 profesor Kliniki Lekarskiej UJ, w 1833 dziekan Wydziału Lekarskiego, 1839/40, 1840/41, 1847/48 rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 176–177.

²⁰ Julian Sawiczewski (1795–1854): prof. policji lekarskiej, historii medycyny i weterynarii UJ, od 1819 r. wykładowca makrobiotyki nw Wydziale Lekarskim UJ, działacz spiskowy, należał do Związku Przyjaciół Ludu w Krakowie (1834) i Krakowskiego Zboru Ziemskiego Stowarzyszenia Ludu Polskiego (1835), podczas powstania krakowskiego (1846) dowódca Gwardii Narodowej, członek TNK, znany z działalności charytatywnej, PSB, t. 35, Warszawa–Kraków 1994, s. 356–358 (Z. Kosik, W Śliwowska); J. Sondel, op. cit., s. 1159.

²¹ Karol Soczyński (1781–1862): profesor weterynarii i medycyny UJ; od 1815 zastępca profesora w Katedrze Anatomii i Fizjologii, od 1822 kierownik Kliniki Lekarskiej, od 1831 profesor akuszerii teoretycznej w Katedrze Położnictwa oraz Chorób Kobiecych i Dzieci, pozbawiony Katedry w 1833, J. Sondel, op. cit., s. 1217.

²² Ignacy Sawiczewski (ur. 1801): syn Józefa, profesora farmacji UJ, z jego trzeciego małżeństwa z Anielą z Garyckich; adiunkt Biblioteki Jagiellońskiej, powstaniec 1830/31 r., następnie w armii rosyjskiej, w 1861 wrócił z zesłania i zamieszkał w Sławkowie; wcześniej zam. w Krakowie przy Rynku Głównym pod L. 494, Józef Sawiczewski, [w:] PSB, t. 35, s. 354–356 (Z. Kosiek); wyrok Sądu Apelacyjnego z 17 I 1828, Archiwum Narodowe w Krakowie, 29/200/1730 (WM 257), k. 141–148.

²³ Jan Kanty Hieronim Rzesiński (1803–1855): w l. 1822–1829, 1833–1850 adiunkt Biblioteki Jagiellońskiej, 1829–1831 zast. prof. (suplent) w Katedrze Filozofii, 1835–1837 zast. prof. (suplent) w Katedrze Bibliografii, 1831/32–1832/33 prof. nadzw. w Katedrze Prawa Rzymskiego, 1848/49–1850 zast. prof. (suplent) w Katedrze Encyklopedii Prawa, Prawa Natury i Kryminalnego, 1850–1853/54 prof. w Katedrze Filozofii Prawa i Prawa Narodów, 1854–1855 prof. w Katedrze Prawa Polskiego i Francuskiego; 1831–1848 adwokat sądowy, 1844 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, w 1847 czł. TNK, w 1848 czł. krakowskiego Komitetu Narodowego, P. M. Żukowski, op. cit., s. 447–448; J. Sondel, op. cit., s. 1146–1147.

²⁴ Józef Florian Sołtykowicz (1762–1831): w l. 1798/99–1799/1800 zast. prof. (suplent) w Katedrze Prawa Natury, Ekonomicznego, Politycznego i Narodów, od 1824 prof. w Katedrze Prawa Karnego i Postępowania sądowego cywilnego UJ; 1809–1811 dziekan Wydziału Filozoficznego UJ, 1815–1818 czł. Komitetu Akademickiego dla ułożenia statutu uniwersyteckiego, uczestnik powstania kościuszkowskiego, od 1815 czł. TNK, w latach 1817–1825 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, od 1826 senator WMK, 15–28 II 1831 senator prezydujący w Senacie Rządzącym, P. M. Żukowski, op. cit., s. 492–492; PSB, t. 40, s. 437–441 (H. Wereszycka, E. Orman-Michta); J. Sondel, op. cit., s. 1223–1224.

²⁵ Sykstus Lewkowicz: profesor w Katedrze Chirurgii i klinice chirurgicznej, usunięty z uczelni przez kuratora Józefa Załuskiego, K. Mrozowska, op. cit., s. 137, 164–165.