Protokół pięćdziesiątego piątego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 16 lipca 1823 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 202–206.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.
16 VII 1823
[s. 202] Działo się na posiedzeniu Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego dnia 16 lipca 1823 r.
W obecności JW Prezesa Rady i Senatu1,JW X. biskupa2, senatora Grodzickiego3, prezesa Appelacyi Nikorowicza4, X. scholastyka Łańcuckiego5, zastępców konserwatora Krzyżanowskiego6, Markowskiego7 i Hoszowskiego8, Słotwińskiego9 delegowanego od Reprezentacyi, Kosteckiego10 profesora wysłużonego i sekretarza Rady11.
Przedmiot. P. Jan Galli12 użyty przed mianowaniem profesora rzeźbiarstwa do instrukcji elewów tej Szkoły pod dyrekcją P. Brodowskiego13 uprasza aby był mianowanym korrektorem przy Szkole Rzeźbiarstwa. Uchwalono. Prośbę tą kommunikować Senatowi Akademickiemu do dania opinii: a) Czyli uznaje potrzebę utrzymania dotychczasowego korrektora przy nauczycielu aktualnym rzeźbiarstwa i z jakich powodów. b) Z jakich funduszów korrektor może być wynagrodzonym i w jakiej ilości?
Przedmiot. Józef Mrozikowski i Stanisław Olszewski uczniowie klasy I Liceum św. Anny proszą aby ze względu na ich ubóstwo od opłaty minerwaliów na rok 1822/1823 uwolnionymi zostali. Uchwalono. Przychylić się do prośby i o tym Prorektora Liceum św. Anny zawiadomić.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia opinię dziekana Wydziału Lekarskiego względem programmatu złożonego przez Wielmożnego Juliana Sawiczewskiego14 profesora ekstraordynaryjnego. Uchwalono. Zgodnie z opinią dziekana Wydziału Lekarskiego zatwierdzić programma lekcji dawać się mających przez ciąg roku 1822/1823, z wyłączeniem jednak nauk z o chorobach oczów i zębów jako już przez profesora chirurgii teoretycznej i praktycznej traktowanych
[s. 203] Przedmiot. JW Prezes Senatu i Rady wnosi potrzebę delegowania komisarzy do attentowania egzaminom w Uniwersytecie i Liceach. Uchwalono. Do attentowania egzaminom Katedr Uniwersytetu deleguje Rada do Wydziału Prawnego JW Nikorowicza, do Wydziału Medycznego JW Kosteckiego, do Wydziału Filozoficznego
Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Priorytetowego Obszaru Badawczego Heritage w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim
JW Markowskiego, co zaś dotyczy Wydziału Teologicznego, JW X. Biskup oświadczył się prezydować sam na egzaminach tego Wydziału lub delegować kogo z ramienia swego. Do attentowania egzaminom licealnym deleguje Rada JW senatorów Grodzickiego i Słotwińskiego. O czym tak Zastępca Rektora jak Prorektorowie uwiadomionymi być mają.
Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny czyni przedstawienie w okoliczności zwrócenia mu kosztów wyłożonych na różne reparacje w Collegium Nowodworskim dokonane jak niemniej zesłania Urzędu Budowniczego do sporządzenia wykazu kosztów na różne jeszcze potrzebne w tym gmachu reparacje. Uchwalono. Wezwać Senat Rządzący aby się zechciał przychylić do żądania P. Prorektora Powstańskiego, którego to przedstawienia kopia ma być Senatowi przesłaną.
Przedmiot. P. Roman Markiewicz profesor fizyki składa raport z odbytej lustracji Biblioteki Liceum św. Anny. Uchwalono. Wezwać P. Bandtkie15 iżby się zatrudnił w porządkowaniu biblioteki licealnej przybrawszy jednego ze swych adiunktów, a dla informacji jego przesłać mu w odpisie raport P. Markiewicza.
Przedmiot. P. Karczewski16 profesor matematyki w Szkole Wojewódzkiej 1 Województwa Krakowskiego prosi o konferowanie mu posady odpowiadającej jego wiadomościom. Uchwalono. Wezwać Senat Akademicki, aby kwalifikację [s. 204] P. Karczewskiego rozpoznał i opinię swą względem niego Radzie objawił.
Przedmiot. Prorektorowie obu Oddziałów Liceów zapytują się, w jaki sposób programmata popisów tegorocznych drukowanymi być mają. Uchwalono. Odpowiedzieć, iż Rada nie widzi potrzeby, aby w programmatach roku bieżącego imiona i nazwiska uczniów, którzy nadgrody lub pochwały godnymi się stali, w tychże programmatach drukowanymi były.
Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny przedstawia względem żądań niektórych uczniów, aby im świadectwa pomimo nie ukończonego kursu szkolnego wydanymi zostały. Uchwalono. Rada zważywszy, iż uczniowie z Królestwa Polskiego naglonymi są ze strony tutejszego Rządu do opuszczania liceów tutejszych i już znaczna ich część oddalić się miała, zezwala aby w razie gdyby który z nich wyjeżdżać chciał po odbyciu prywatnego egzaminu, żądane świadectwo stosowne z oznaczeniem klasy postępu w naukach i obyczajach wydanym zostało.
Przedmiot. Zastępca Rektora prosi o urlop na cztery tygodnie dla brania kąpiel w Krzeszowicach. Uchwalono. Przychylić się do żądania Zastępcy Rektora z uwagą, aby z powodu iż w takiej bliskości zostawać będzie w przedmiotach wagniejszych czynnym być nie przestawał i w tej mierze z sekretarzem Akademii znosił się.
[s. 205] Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia świadectwa z pełnionej zastępczo służby przez P. Pągowskiego w Liceum św. Barbary w miejsce P. Fijałkowskiego17 chorobą złożonego. Uchwalono. Wezwać Senat Rządzący iżby upoważnił Zastępcę
Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Priorytetowego Obszaru Badawczego Heritage w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim
Rektora do assygnowania z Kasy Akademickiej funduszu minerwaliów wynadgrodzenia P. Pągowskiemu za czas od 1 grudnia roku zeszłego do ostatniego czerwca br. w stosunku 2/3 części pensji przez P. Fijałkowskiego nauczyciela podług dawnego etatu pobieranej.
Przedmiot. Senat Rządzący nadsyła Radzie prośbę P. Ludwika Ferszter korrektora pięknych sztuk przy Akademii Wiedeńskiej o konferowanie mu posady profesora architektury. Uchwalono. Przesłać prośbę tą Zastępcy Rektora z wezwaniem aby proszącego do konkursu odesłała.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia raport kasjera akademickiego względem stanu funduszu minerwalnych. Uchwalono. Zwrócić wykaz z tym dodatkiem, aby dla dokładnego objaśnienia Rady raportem obejmował: 1º. W pierwszej rubryce jaki remanent minerwaliów w gotowiźnie odebrał po zeszłym kasjerze z lat dawnych. 2º. Rubryka druga wykazać ma wiele odebrał z Kasy Głównej minerwaliów z lat dawnych złożonych a przez uchwałę Senatu Kasie Akademickiej w tym roku zwróconych. 3º. Wiele wpłynęło z tego funduszu minerwaliów z depozytu u P. Himonowskiego18 byłego Prorektora Liceum. 4º. Wiele wpłynęło za br. szkolny aż do końca maja br. 5º. Wiele jest w rewersacha [s. 206] na długach od uczniów wydanych. Po zniesieniu takowych wpływów odformuje onych ogólną sumę, a dopiero w ogólnej sumie okaże wiele było wydatku w roku bieżącym szkolnym.
Przedmiot. Zastępca Rektora donosi o bezskutecznie spełzłym konkursie do wakującej Katedry Prawa. Uchwalono. Wezwać Zastępcę Rektora aby nowy konkurs na tę Katedrę ogłosił.
Na czym posiedzenie ukończyło się.
[Podpisy] Wodzicki, Darowski– sekretarz Rady.
[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, kasjer UJ, Wydział Lekarski UJ, Wydział Teologiczny UJ, Wydział Filozoficzny UJ, Liceum św. Anny, Liceum św. Barbary ,opłata minerwaliów]
1 Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.
2 Jan Paweł Woronicz (1757–1829): od 1789 kanonik katedralny kijowski, w 1794 czł. Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego, 1800 czł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, 1805 kanonik warszawski,
a Wyraz nieczytelny.
Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Priorytetowego Obszaru Badawczego Heritage w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim
3 Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.
4 Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.
5 Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.
6 Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).
7 Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.
8 Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).
9 Feliks Słotwiński (1788–1863): w 1811 zast. prof. w Katedrze Prawa Natury, Publicznego, Narodów i Ekonomii Politycznej; 1812–1817 prof. tamże; 1817–1828, 1831–1833 prof. w Katedrze Prawa Natury i Kościelnego; 1833/34–1846/47 prof. prawa rzymskiego i kościelnego; 1848/49–1860 prof. w Katedrze Prawa Kościelnego i Procedury Cywilnej; 1820/21–1822/23, 1833/34–1834/35, 1842/43, 1845/46–1847/48, 1850/51 dziekan Wydział Prawa, P. M. Żukowski, op. cit., s. 482–483; PSB, t. XXXIX, Warszawa–Kraków 1999–2000, s. 47–50 (B. Szlachta); Złota księga Wydziału Prawa i Administracji, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, s. 127–134 (B. Szlachta); J. Sondel, op. cit., s. 1205.
10 Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.
11 Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).
Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Priorytetowego Obszaru Badawczego Heritage w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim
12 Jan Nepomucen Galli (1800–1891): rzeźbiarz, absolwent rzeźbiarstwa w Szkole Sztuk Pięknych, wykładowca 1822/1823, członek Towarzystwa Dobroczynności, autor licznych prac rzeźbiarskich, Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. II, Wrocław 1975, s. 275– 276 (Z. Prószyńska).
13 Józef Brodowski (1772–1853): malarz, przedstawiciel klasycyzmu, nauczyciel rysunku w Liceum św. Anny, następnie profesor Szkoły Sztuk Pięknych, PSB, t. II, Kraków 1936, s. 446–447 (F. Kopera); Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, s. 54.
14 Julian Sawiczewski (1795–1854): prof. policji lekarskiej, historii medycyny i weterynarii UJ, od 1819 r. wykładowca makrobiotyki na Wydziale Lekarskim UJ, działacz spiskowy, należał do Związku Przyjaciół Ludu w Krakowie (1834) i Krakowskiego Zboru Ziemskiego Stowarzyszenia Ludu Polskiego (1835), podczas powstania krakowskiego (1846) dowódca Gwardii Narodowej, członek TNK, znany z działalności charytatywnej, PSB, t. 35, Warszawa–Kraków 1994, s. 356–358 (Z. Kosik, W Śliwowska); J. Sondel, op. cit., s. 1159.
15 Jerzy Samuel Bandtkie (1768–1835): profesor bibliografii, językoznawstwa słowiańskiego i numizmatyki na Uniwersytecie Krakowskim, dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej 1811–1835; w 1812 otworzył przy BJ czytelnię dla publiczności, współzałożyciel Towarzystwa Naukowego Krakowskiego 1816, współautor Statutu uniwersyteckiego z 1818, J. Sondel, op. cit., s. 104–106.
16 Wincenty Karczewski (1789–1832): astronom, absolwent Uniwersytetu Wileńskiego, od 1811 zatrudniony w Obserwatorium Astronomicznym w Wilnie, od 1814 zastępca profesora astronomii, w l. 1818–1821 przebywał w Paryżu, studiując astronomię pod kierownictwem D.F.J. Arago, w l. 1821–1822 nauczyciel matematyki w Szkole Wojewódzkiej w Kielcach, w l. 1823–1825 adiunkt w Obserwatorium Astronomicznym UJ, w l. 1826–1831 pomocnik astronoma-obserwatora w Wilnie, Piotra Sławińskiego; popularyzator astronomii, autor licznych prac naukowych, w tym „Początków arytmetyki” i „Początków geometrii”, PSB t. XII, s. 41–42 (E. Rybka); J. Sondel, op. cit., s. 785, 924.
17 W oryginale: Fialkowski. Piotr Fijałkowski: w 1834 nauczyciel w Liceum św. Barbary, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1834, Kraków 1834, s. 57.
18 Antoni Himonowski (1758–1830): pedagog, prorektor Gimnazjum (później Liceum) św. Anny; w l. 1794–1801 prorektor Szkół Przygłównych, 1794–1812 senior bursy Iurisperitorum, w 1820 przeszedł na emeryturę; sędzia pokoju okręgu I, PSB, t. IX, Wrocław–Warszawa–Kraków 1961, s. 519–520 (K. Mrozowska); R. Dutkowa, Szkolnictwo średnie Krakowa w pierwszej połowie XIX w. (1801 – 1846), Wrocław 1976, „Monografie z Dziejów Oświaty”, t. XIX, passim; Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1819, Kraków 1819, s. 57.
Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Priorytetowego Obszaru Badawczego Heritage w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim