Protokół pięćdziesiątego dziewiątego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 31 stycznia 1824 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 225–230.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

31 I 1824

[s. 225] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 31 stycznia 1824 r.

W obecności JW Prezesa Senatu i Rady¹, JW JX. Biskupa², senatora Grodzickiego³, prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, JWW zastępców konserwatorów, Krzyżanowskiego Adama⁵ Hoszowskiego⁶ i Markowskiego⁷, JW Kosteckiego⁸ profesora wysłużonego, JW Woźniakowskiego⁹ delegowanego od Reprezentacyi Narodowey i niżej podpisanego sekretarza ¹⁰.

Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu donosi, iż redaktor Gazety Wiedeńskiej odmówił umieszczenia w tejże gazecie konkursu do Katedry Hydrauliki i Architektury wakującej w tutejszym Uniwersytecie, bez zyskania do tego upoważnienia od cesarsko-królewskiej Regencji Niższej Austrii. Uchwalono. Polecić Zastępcy Rektora, aby z powodu zaszłej przeszkody w ogłoszeniu konkursu w Gazecie Wiedeńskiej nowy konkurs trzech^a miesięczny do dnia 15 miesiąca maja br. trwać mający ogłosił, tudzież przedstawić Senatowi, iżby za pośrednictwem agenta swego w Wiedniu wyjednał upoważnienie dla redaktora Gazety Wiedeńskiej od Regencji Niższej Austrii do umieszczenia konkursu w tejże gazecie.

Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawia do zatwierdzenia Rady wybór zrobiony w osobie P. Raymonda [s. 226] Wojciechowskiego¹¹ na zastępcę P. Kulawskiego¹² profesora w Liceum św. Barbary na długą słabość zapadłego. Uchwalono. Potwierdzić wybór tymczasowego Zastępcy w osobie P. Raymonda Wojciechowskiego zrobiony i przedstawić Senatowi Rządzącemu, iż temuż Zastępcy przez czas słabości P. Kulawskiego obowiązki tegoż sprawować mającemu z funduszu minerwaliów począwszy od dnia 1 stycznia br. całkowitą pensję pobieranej przez zastępowanego profesora wyrównywającą z funduszu minerwaliów miesięcznie wypłacić polecił.

Przedmiot. Prorektorowie obu Oddziałów Liceum czynią przedstawienie w okoliczności terminów, w których egzamina półroczne odprawić się mają.

^a W oryginale: 3ch.

Uchwalono. Zgodnie z przedstawieniem zezwolić, aby egzamina półroczne w br. w Liceum św. Anny poczynały się w miesiącu lutym dnia 21, a kończyły się dnia 24 tegoż miesiąca, w Liceum św. Barbary, aby się poczęły dnia 25 a ukończyły się dnia 28 lutego, wyłączając od egzaminów dnie 22 i 26 i zachowując równość godzin w egzaminowaniu, tak rano jak i po południu.

Przedmiot. Komisja od Rady delegowana do dania opinii nad dziełami przez P. Wincentego Karczewskiego¹³ wydanymi, żąda przedłużenia terminu do ukończenia poruczonego sobie dzieła, aż do dnia 12 miesiąca lutego. [s. 227] Uchwalono. Przychylić się do żądania Komisji.

Przedmiot. Prorektor Liceum św. Barbary przedstawia opinię swą względem przyjęcia na powrót do szkół Ignacego Gemzińskiego ekskludowanego ucznia. Uchwalono. Zważywszy udowodnioną poprawę P. Ignacego Gemzińskiego, tegoż zgodnie z opinią Prorektora i profesorów do szkół na powrót przyjąć dozwala, z tą odmianą, iż Prorektor na samym tylko napomnieniu rzeczonego ucznia poprzestać ma.

Przedmiot. Dozór Główny Szkół Początkowych przedstawia P. Karolinę Volmezange do uzyskania upoważnienia na założenie pensji płci żeńskiej. Uchwalono. Upoważnić Dozór Główny do udzielenia P. Karolinie Volmezange konsensu na założenie i utrzymywanie pensji płci żeńskiej, z zezwoleniem, aby dozór czuwał, iżby ta w dawaniu lekcjów ściśle do podanego przez siebie programmata stosowała się.

Przedmiot. Senat Akademicki przedstawia na prosektora przy Katedrze Anatomicznej P. Józefa Corde, jako uznanego za zdatnego przez Wydział Lekarski. Uchwalono. Wezwać na zastępcę prosektora P. Józefa Corde z pensją całkowitą do tej posady przywiązaną, względem wypłacania której stosowne przedstawienie do Senatu Rządzącego uczynić. Konkurs na tę posadę Zastępcy Rektora ogłosić [s. 228] polecić. Oświadczyć P. Kozłowskiemu¹⁴ profesorowi anatomii zadowolenie z powodu zastępowanej dotąd posady prosektora, od czasu oddalenia się P. Sikorskiego.

Przedmiot. Komisja delegowana do dania opinii nad dziełami w Drukarni Uniwersytetu na składzie zostającymi otwiera swoje zdanie. Uchwalono. Przesłać Senatowi Rządzącemu raport komisji z następującymi uwagami. 1º. Iż książki przez komisję na makulaturę przeznaczone do tego celu jako poniżającego sławę autorów po większej części współczesnych nam i rodaków, tudzież iż niedawno jako elementarze używanymi były, obróconymi być nie powinny, lecz albo sprzedaż onych tutejszym księgarzom może być poruczoną lub też wypada zasięgnąć wiadomości z Warszawy, czyliby tam na użytek szkół sprzedanymi być nie mogły. 2º. Co się dotyczy ksiąg duchownych JW Pasterz diecezji raczył przyjąć na siebie obowiązek obwieszczenia duchownych w diecezji i zachęcenia ich do nabycia tych książek, i tym końcem zakomunikowanym mu został jeden egzemplarz z każdego dzieła. Po trzecie. Aby Senat Rządzący gdy cenę projektowaną sprzedaży tych książek zatwierdzi, zawiadomił o tym Radę, by stosowne rozporządzenia do Prorektorów

wydanymi być mogły. Na koniec oświadczyć Senatowi Rządzącemu, iżby użytecznie było obwieszczać przez Dziennik Rządowy, które książki i po jakiej cenie są do nabycia, gdyż oprócz młodzieży [s. 229] szkolnej trafić się mogą amatorowie do ich nabycia.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia raport kasjera Uniwersytetu obejmujący rachunek funduszu minerwalnego za czas od 1 czerwca do dnia ostatniego października 1823 r. Uchwalono. Przedstawić Senatowi Rządzącemu, iżby wydać zechciał stosowne polecenia Kasie Głównej względem wypłacenia Kasie Akademickiej sum przez ustawę sejmową w zastępstwie opłaty minerwalialnej ze Skarbu Publicznego wpłynąć mających, do Kasy Szkolnej.

Przedmiot. Senat Akademicki przedstawia uwagi Wydziału Matematyczno- Fizycznego nad zaprowadzonym podziałem prac w Katedrze i Obserwatorium Astronomicznym, a nadto projekt do Instrukcji obowiązki profesora astronomii i jego adiunkta wyszczególniającej. Uchwalono. Delegować komisję złożoną z członków Rady, JWW Grodzickiego senatora i Adama Krzyżanowskiego zastępców konserwatora, tudzież Zastępcy Rektora, która by zszedłszy na grunt Obserwatorium Astronomicznego i wezwawszy P. Łęskiego15 i P. Karczewskiego odczytała tymże ułożone projective instrukcje i wysłuchawszy wzajemnych wniosków starała się obie strony tak pokombinować, aby i dobro nauk na uszczerbek wystawionym [s. 230] nie było i należyta harmonia i stosunek przyzwoitszy uległości i poważania zachowanym był, a następnie aby zdała Radzie raport objaśniający, czyli projektowane przez Wydział Matematyczno-Fizyczny instrukcje dogodnymi się być okazały, lub też i w czym odmianie ulec powinny, by następnie Rada na zasadzie powziętej od komisji opinii stosowne do zachowania instrukcje przepisać mogła.

Na czym posiedzenie ukończyło się.

[Podpisy] Wodzicki, Darowski– sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, kasjer UJ, Wydział Lekarski UJ, Wydział Matematyczno-Fizyczny UJ, Katedra Architektury i Hydrauliki UJ, Liceum św. Anny, Liceum św. Barbary, Skarb Publiczny WMK, opłata minerwaliów, Obserwatorium Astronomiczne, Dozór Główny Szkół Początkowych]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Jan Paweł Woronicz (1757–1829): od 1789 kanonik katedralny kijowski, w 1794 czł. Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego, 1800 czł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, 1805 kanonik warszawski,

1808 czł. Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, 1816 biskup krakowski, 1828 arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego, K.R. Prokop, Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999, s. 214–220.

³ Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁶ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).

⁷ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁸ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

⁹ Ignacy Woźniakowski (1779–1831): profesor medycyny i akuszerii UJ, czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w latach 1823/1824 senator WMK z ramienia UJ, pozbawiony Katedry Chirurgii i Akuszerii Teoretycznej w 1829, zmarł wskutek epidemii cholery, J. Sondel, op. cit., s. 547, 1279; „Gazeta Krakowska” nr 97 z 3 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 105 z 31 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 3 z 11 I 1824.

¹⁰ Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).

¹¹ Rajmund (Raymond) Wojciechowski: profesor w Liceum św. Barbary, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1834, Kraków 1834, s. 57; Kalendarzyk polityczny krakowski na rok 1846, Kraków 1846, s. 84.

¹² Walenty Kulawski: od 1830 doktor filozofii, profesor w Liceum św. Anny (Kolegium Nowodworskiego), w l. 1848–1851 zastępca profesora historii powszechnej UJ; autor prac poświęconych historii Śląska, J. Sondel,

op. cit., s. 735; Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1834, Kraków 1834, s. 36.

¹³ Wincenty Karczewski (1789–1832): astronom, absolwent Uniwersytetu Wileńskiego, od 1811 zatrudniony w Obserwatorium Astronomicznym w Wilnie, od 1814 zastępca profesora astronomii, w l. 1818–1821 przebywał w Paryżu, studiując astronomię pod kierownictwem D.F.J. Arago, w l. 1821–1822 nauczyciel matematyki w Szkole Wojewódzkiej w Kielcach, w l. 1823–1825 adiunkt w Obserwatorium Astronomicznym UJ, w l. 1826–1831 pomocnik astronoma-obserwatora w Wilnie, Piotra Sławińskiego; popularyzator astronomii, autor licznych prac naukowych, w tym „Początków arytmetyki” i „Początków geometrii”, PSB t. XII, s. 41–42 (E. Rybka); J. Sondel, op. cit., s. 785, 924.

¹⁴ Józef Kozłowski (1770–1856): profesor medycyny UJ; od 1813 r. dr medycyny na Uniwersytecie Krakowskim, prosektor uniwersytecki, w l. 1817–1835 profesor anatomii opisowej i fizjologii, L. Wachholz, Poczet grona nauczycielskiego Wydziału Lekarskiego Uniw. Jagiellońskiego od R. 1780 – 1918, „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny”, t. XIV, s. 14; Kalendarzyk... na rok 1834, s. 54–55.

¹⁵ Józef Łęski (1760–1825): profesor astronomii i dziekan Wydziału Filozoficznego Akademii Krakowskiej 1812–1814, matematyk, kartograf i malarz; od 1803 i ponownie 1811–1824 kierownik Obserwatorium Astronomicznego w Krakowie, doprowadził do jego unowocześnienia, J. Sondel, op. cit., s. 785.