Protokół sześćdziesiątego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 12 kwietnia 1824 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 230–234.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

12 IV 1824

[s. 230] Działo się na posiedzeniu dnia 12 kwietnia 1824 r.

W obecności JW Prezesa Senatu i Rady¹, JWX. Biskupa², JW senatora Grodzickiego³, prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, JWW zastępców konserwatorów Krzyżanowskiego⁵ Markowskiego⁶ i Hoszowskiego⁷, JW Kosteckiego⁸ profesora wysłużonego, JW Woźniakowskiego⁹ delegowanego od Reprezentacyi i niżej podpisanego sekretarza Rady¹⁰.

Przedmiot. JW Markowski członek Rady przedstawia niektóre uwagi dotyczące uchybień i niedopełnienia poleceń Wielkiej Rady wydanych do Uniwersytetu w przedmiocie Katedry Astronomicznej i Obserwatorium. Uchwalono. Zrobić wyciągi z uwag zakomunikowanych przez JW Markowskiego i wezwać Zastępcę Rektora do wytłumaczenia się.

[s. 231] Przedmiot. P. Borkowski Budowniczy Rządowy z Królestwa Polskiego zasięga wiadomości tak względem terminu do konkursu na Katedrę Architektury i Hydrauliki, jak i kwalifikacji, jaką zgłaszający się kandydat udowodnić powinien. Uchwalono. Przesłać P. Borkowskiemu jeden egzemplarz Gazety Krakowskiej, w której konkurs w mowie będący ogłoszonym jest, z której poweźmie dokładną dla siebie informację.

Przedmiot. P. Kosicki¹¹ profesor języka greckiego przedstawia o użycie środków do nakłonienia uczniów, iżby w większej liczbie i pilniej do języka greckiego przykładali się, tudzież żąda objaśnienia przepisów Statutu Szkolnego dotyczących obowiązku słuchania tego języka. Uchwalono. Odpowiedzieć Prorektorowi Liceum św. Anny, iż nim wydanymi zostaną z początkiem roku następnego urządzenia w tym przedmiocie, Prorektor winien będzie czuwać, aby ci, którzy dobrowolnie na lekcję języka greckiego zapisali się, pod rygorem karności szkolnej na inne objekta przepisanej, lekcji tegoż języka słuchali i pilnie do niej przykładali się, co się zaś dotyczy żądanego objaśnienia, Rada uważa, iż przepisy w tej mierze w Statucie Szkolnym, a mianowicie Planie nauk pod punktem 6 na karcie 207 i 268 umieszczone, jako jasno wyłożone, niedopuszczają czynienia żadnej wątpliwości, iż nie tylko formujący się na nauczycieli publicznych, jak i na nauczycieli prywatnych,

czyli dyrektorów, winni się do tego języka przykładać się, i gdyby ściśle szczególniej co do dyrektorów [s. 232] prywatnych egzekwowanymi były, zapobiegło by się niedostatkowi słuchaczów greckiego języka.

Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny przedstawia potrzebę ustanowienia stałych zastępców profesorów i nauczycieli po Liceach. Uchwalono. Kommunikować przedstawienie to Zastępcy Rektora Uniwersytetu z tą uwagą, iż jeżeli do końca miesiąca października br. nie przyjdą zmiany Statutu i urządzenia Akademii i Liceów, aby z Senatem Akademickim przy układaniu budgetu rozważył, jeżeliby nie można jakiego funduszu położyć na utrzymanie przynajmniej czterech^a osób takich, które by mogły być używane na zastępców.

Przedmiot. P. Himonowski¹² były Prorektor Liceum Krakowskiego uprasza o zwrot złożonych świadectw. Uchwalono. Odpowiedzieć P. Himonowskiemu, iż udać się ma do Senatu, gdzie prośba jego o podwyższenie pensji wysłużonej łącznie z allegatami przesłana została.

Przedmiot. P. Dzikowski podaje znowu prośbę o wezwanie Zastępcy Rektora względem wydania mu duplikatów świadectw z odbytych kursów nauk filozoficznych. Uchwalono. Odpowiedzieć supplikantowi, iż Rada odsyła go do poprzedniej rezolucji pod dniem 17 grudnia roku zeszłego w tej mierze wydanej, i oświadcza, iż żadna więcej odpowiedź na podać się mogącą od niego w tej mierze prośbę daną już nie będzie.

[s. 233] Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu i Prorektorowie obu Oddziałów Liceum czynią przedstawienie względem wynadgrodzenia ustanowionych zastępców, w miejsce chorych profesorów i nauczycieli, a mianowicie: 1º. P. Florkiewicza¹³ za zastępstwo PP. Frączkiewicza¹⁴ i Łuszczkiewicza¹⁵. 2º. Wojciecha Krajewskiego za zastępstwo P. Merle¹⁶. 3º. P. Gurtkiewicza za zastępstwo P. Fijałkowskiego¹⁷. Uchwalono. Uczynić przedstawienie do Senatu Rządzącego, aby obok rzeczonym zastępcom w stosunku 2/3 części przez aktualnych profesorów i nauczycieli zastępowanych pobieranej, a mianowicie: P. Florkiewiczowi za zastępstwo P. Frączkiewicza od 9 do 21 lutego, a P. Łuszczkiewicza od 21 aż do dnia 17 marca inclusive. P. Krajewskiemu za zastępstwo P. Merle przez dni kilkanaście, których ilość Prorektor Liceum św. Anny wyjaśnić ma. P. Gurtkiewiczowi za zastępstwo P. Fijałkowskiego od dnia 12 lutego aż dopóki zastępstwo trwać będzie, z funduszu minerwaliów wypłacać polecił.

Przedmiot. Komisja delegowana od Rady do rozpoznania i ułożenia wspólnie za zniesieniem się z P. Łęskim¹⁸ profesorem astronomii i P. Karczewskim¹⁹ adiunktem Instrukcji, podług której obowiązków swoich dopełniać mają na przyszłość, zdaje raport z dopełnionego commissorium. Uchwalono. Oznajmić Zastępcy Rektora, iż z

^a W oryginale: 4.

powodu że P. Łęski w tym czasie jest dużą słabością dotkniętym, uznała Rada za rzecz stosowną zawiesić Urządzenie obowiązków profesora astronomii i adiunkta, polecając, aby takowe [s. 234] P. Łęski jak i Karczewski pełnili w sposobie przez uchwałę Rady z dnia 17 grudnia 1823 r. wskazanym.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia prośbę P. Skułdyckiego o wysłanie go za granicę w celu doskonalenia się w sztuce architektury i hydrauliki. Odpowiedzieć suplikantowi, iż dla braku funduszu na ten cel przeznaczonego Rada do prośby jego przychylić się nie może, a Zastępcy Rektora polecić, aby na przyszłość przesyłając podobne prośby dołączał do nich opinię Wydziału.

Na czym posiedzenie ukończyło się.

[Podpisy] Wodzicki, Darowski– sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Liceum św. Anny, opłata minerwaliów, Katedra Architektury i Hydrauliki UJ, Obserwatorium Astronomiczne, budowniczy rządowy]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, >wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Jan Paweł Woronicz (1757–1829): od 1789 kanonik katedralny kijowski, w 1794 czł. Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego, 1800 czł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, 1805 kanonik warszawski, 1808 czł. Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, 1816 biskup krakowski, 1828 arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego, K.R. Prokop, Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999, s. 214–220.

³ Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁶ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁷ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).

⁸ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

⁹ Ignacy Woźniakowski (1779–1831): profesor medycyny i akuszerii UJ, czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w latach 1823/1824 senator WMK z ramienia UJ, pozbawiony Katedry Chirurgii i Akuszerii Teoretycznej w 1829, zmarł wskutek epidemii cholery, J. Sondel, op. cit., s. 547, 1279; „Gazeta Krakowska” nr 97 z 3 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 105 z 31 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 3 z 11 I 1824.

¹⁰ Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu >Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).

¹¹ Ludwik Kosicki: nauczyciel języka łacińskiego i greckiego w Liceum św. Anny, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1819, Kraków 1819, s. 54.

¹² Antoni Himonowski (1758–1830): pedagog, prorektor Gimnazjum (później Liceum) św. Anny; w l. 1794-1801 prorektor Szkół Przygłównych, 1794–1812 senior bursy Iurisperitorum, w 1820 przeszedł na emeryturę; sędzia pokoju okręgu I, PSB, t. IX, Wrocław–Warszawa–Kraków 1961, s. 519–520 (K. Mrozowska); R. Dutkowa, Szkolnictwo średnie Krakowa w pierwszej połowie XIX w. (1801 – 1846), Wrocław 1976, „Monografie z Dziejów Oświaty”, t. XIX, passim; Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, s. 57.

¹³ Paweł Florkiewicz (1790–1846): magister filozofii, w 1834 profesor w Szkole św. Barbary, następnieprofesor w Szkole Technicznej, Kalendarzyk polityczny... na rok 1834, s. 57; Kalendarzyk polityczny krakowski na rok 1846, Kraków 1846. s. 82.

¹⁴ Augustyn Frączkiewicz (1796–1883): absolwent Akademii Krakowskiej, uczeń prof. Karola Hube, od 1820 nauczyciel matematyki w Liceum św. Anny, od 1829/1830 profesor Uniwersytetu Warszawskiego, 1862– 1869 profesor Szkoły Głównej w Warszawie, członek Akademii Umiejętności w Krakowie od 1873, autor prac z zakresu geometrii elementarnej, K. Mrozowska, Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1795 – 1850, [w:] Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1765 – 1850, t. 2, cz. I, red. K. Opałek, Kraków 1965 s. 132, 180; PSB, t. VII, Kraków 1948.

¹⁵ Michał Łuszczkiewicz: w 1834 r. profesor w Liceum św. Barbary, następnie w Szkole Technicznej, Kalendarzyk polityczny... na rok 1834, s. 57; Kalendarzyk... na rok 1846, s. 82.

¹⁶ Jędrzej Merle: nauczyciel języka niemieckiego i arytmetyki w Liceum św. Anny, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1819, Kraków 1819, s. 58.

¹⁷ Piotr Fijałkowski: w 1834 r. nauczyciel w Liceum św. Barbary, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1834, Kraków 1834, s. 57.

¹⁸ Józef Łęski (1760–1825): profesor astronomii i dziekan Wydziału Filozoficznego Akademii Krakowskiej 1812–1814, matematyk, kartograf i malarz; od 1803 i ponownie 1811–1824 kierownik Obserwatorium Astronomicznego w Krakowie, doprowadził do jego unowocześnienia, J. Sondel, op. cit., s. 785.

¹⁹ Wincenty Karczewski (1789–1832): astronom, absolwent Uniwersytetu Wileńskiego, od 1811 zatrudniony w Obserwatorium Astronomicznym w Wilnie, od 1814 zastępca profesora astronomii, w l. 1818–1821 przebywał w Paryżu, studiując astronomię pod kierownictwem D.F.J. Arago, w l. 1821–1822 nauczyciel matematyki w Szkole Wojewódzkiej w Kielcach, w l. 1823–1825 adiunkt w Obserwatorium Astronomicznym UJ, w l. 1826–1831 pomocnik astronoma-obserwatora w Wilnie, Piotra Sławińskiego; popularyzator astronomii, autor licznych prac naukowych, w tym „Początków arytmetyki” i „Początków geometrii”, PSB t. XII, s. 41–42 (E. Rybka); J. Sondel, op. cit., s. 785, 924.