Protokół sześćdziesiątego pierwszego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 30 czerwca 1824 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 235–240.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

30 VI 1824

[s. 235] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 30 czerwca 1824 r.

W obecności JW Prezesa Senatu i Rady¹, JWX. biskupa krakowskiego², JW senatora Grodzickiego³, JW Prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, JWW zastępców konserwatorów Krzyżanowskiego⁵ Markowskiego⁶ i Hoszowskiego⁷, JW Kosteckiego⁸ profesora wysłużonego, JW Woźniakowskiego⁹ delegowanego od Reprezentacyi, sekretarza Rady¹⁰.

Przedmiot. Komisja wyznaczona do ułożenia Projektu do rozkładu nauk lekarskich na Katedry i profesorów, urządzenia egzaminów ścisłych dla chcących osiągnąć stopnie w tymże Wydziale, a na koniec urządzenia kliniki zdaje swoją relację. Uchwalono. Zatwierdzić przedstawione sobie przez Komisję projekta najprzód co do rozkładu nauk po wtóre co co egzaminów o stopnie i wezwać WW Boduszyńskiego¹¹ i Brodowicza¹² do ułożenia redakcji protokołów takowych w takiej formie, iżby im moc obowiązującą nadać można, a to przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego. Projekta zaś i zdania co do przeniesienia w inne miejsce Kliniki i urządzenia onejże Rada przychylając się do opinii Komisji przedmiot te we względzie ekonomicznym Senatowi Rządzącemu odstępuje.

Przedmiot. JW Prezes Senatu i Rady przedstawia potrzebę delegowania komisarzy egzaminom rocznych w Uniwersytecie i Liceach attentować mających. Uchwalono. Delegować do attentowania egzaminom rocznym do Uniwersytetu: do Wydziału Teologicznego JWX. Łańcuckiego¹³, do Wydziału Prawnego JW Nikorowicza, do Wydziału Filozoficznego JW Markowskiego, do Wydziału Medycznego JW Woźniakowskiego¹⁴. Do Liceum: JW senatora Grodzickiego i JW Woźniakowskiego.

[s. 236] Przedmiot. Dozór Główny Szkół Początkowych przedstawia, aby na posady nauczycielskie do których większa pensja jak 300 złp jest przywiązana i Dozór był upoważnionym mianować nauczycieli w tym zawodzie zasłużonych, zdatnością i konduitą odznaczających się. Uchwalono. Przychylić się do przedstawienia Dozoru i stosowne udzielić mu upoważnienie.

Przedmiot. Dozór tenże przedstawiając gorliwość JW Adama Czapskiego asesora Komisji Włościańskiej o dobro szkół początkowych okazywane, wnosi aby na członka Dozoru wezwanym był. Uchwalono. Wezwać P. Adama Czapskiego na członka Dozoru Głównego Szkół Początkowych.

Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu przedstawia aby z funduszu minerwaliów uczniom celującym Katedry Sztuk Pięknych z funduszu borkarnego korzystać nie mogących pewne wsparcie dla zachęcenia wyznaczonym było. Uchwalono. Rada przeznacza tytułem nagrody i zachęcenia uczniom celującym w sztukach nadobnych, a mianowicie: PP. Aleksandrowi Wawrzeckiemu i Feliksowi Leopoldowi, Janowi Głowackiemu, Józefowi Kurowskiemu, Józefowi Holewiczowi, Sebastianowi Stolarskiemu, Leonowi Łabęckiemu, przez Zastępcę Rektora przedstawionym, każdemu z nich po 60 złp razem 420 złp z funduszu minerwaliów [s. 237] i o zaasygnowanie tejże kwoty Senat Rządzący wzywa.

Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawia do zatwierdzenia wykazy potrzeb Katedr Wydziału Matematyczno-Fizycznego na rok 1824/1825 zakupić się mających. Uchwalono. Obok rzeczone wykazy o ile funduszu budgetem naznaczonego nie przechodzą zatwierdzić i Zastępcę Rektora do wypłacenia awansów pro calculo upoważnić. Co do Katedry Fizyki, której profesor podał prośbę, aby dla zaopatrzenia Gabinetu w kosztowniejsze narzędzia i fundusz na rok 1825/1826 przeznaczyć się mający był mu zaforszusowany. Rada przychylając się do tego żądania upoważnia Zastępcę Rektora do zaforszusowania profesorowi fizyki z oszczędności Katedry Chemii 1000 złp z zastrzeżeniem zwrotu w roku następnym, oczekując przedstawienia sobie wykazu potrzeb do funduszu tym sposobem powiększonego zastosowanego.

Przedmiot. Zastępca Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawia potrzebę zaprowadzenia odmiany w dzieleniu pomiędzy profesorów sztuk pięknych funduszu na Zakłady ich Katedr przeznaczonego. Uchwalono. W celu opatrzenia Gabinetu Katedr Sztuk Pięknych kosztowniejszym wzorami mają profesorowie tych Katedr koleją począwszy od dnia 1 czerwca br. pobierać corocznie po 1000 złp z funduszu 1400 złp naznaczonego, a mianowicie najprzód profesor rzeźbiarstwa, a po tym w następnych latach rysunków i malarstwa. Z resztujących zaś 400 złp pobierać ma profesor rzeźbiarstwa 200 złp, a profesorowie malarstwa i rysunków po 100 złp. Aby zaś rachunki z pobieranych [s. 238] awansów stać się mogły dokładniejszymi, sprawunki wszelkie tych Katedr dziać się mają za pośrednictwem tutejszo krajowych domów handlowych, i ich faktury za dowody do rachunków dołączane. Profesor rzeźbiarstwa ma być wezwanym do przedstawienia wykazu artykułów z przeznaczonej kwoty 1000 złp zakupić się mających. O czym także Senat Rządzący Rada uwiadomić postanawia.

Przedmiot. Zastępca Rektora wykazy potrzeb Katedr Wydziału Medycznego na rok 1824/1825 do zatwierdzenia. Uchwalono. Wykazy zatwierdzić i Zastępcę Rektora do

nakazania Kasie czynienia wypłat awansów budgetem naznaczonych upoważnić, z wyjątkiem sprawunku do Katedry Chirurgii Praktycznej z oszczędności nastąpić mającego, o czym Zastępca Rektora zniósłszy się z P. Lewkowiczem¹⁵ i P. Mann delegowanym od Senatu Rządzącego kalkulatorem poweźmie dokładną względem tej oszczędności wiadomość, a następnie zda Radzie stosowny raport.

Przedmiot. Rektor przedstawia wykaz przychodu i rozchodu funduszu minerwaliów od 1 maja do ostatniego tego miesiąca który wykazuje, iż z dniem 1 czerwca pozostała w Kasie suma 12 800 złp 19 gr. z funduszu minerwaliów. Uchwalono. Wezwać Zastępcę Rektora aby poruczył kasjerowi akademickiemu, iżby ten połączywszy wykazany remanent z dalszymi wpływami i wydatkami za zniesieniem się z P. Mann kalkulatorem od Rektora delegowanym rzeczywisty stan funduszu minerwaliów z dniem ostatnim maja br. wykazał.

[s. 239] Przedmiot. Prorektorowie obu Oddziałów Liceum przedstawiają projekt do porządku, w którym popisy w Liceach w bieżącym roku odbywać sie mają. Uchwalono. Przychylając się Rada do przedstawionego projektu rozporządza: 1º. Aby spowiedź uczniów św. Anny rozpoczęła się dnia 12 a ukończyła się dnia 14 lipca, w Liceum zaś św. Barbary aby rozpoczęła się 15 a ukończyła 17-go. 2º. Aby popisy w Liceum św. Anny rozpoczęły się dnia 19 lipca a ukończyły się dnia 21 tego miesiąca, w Liceum św. Barbary zaś rozpoczęły się 22 a ukończyły się 24. Trwać zaś mają popisy codziennie z rana od godziny 8 do 12-tej, a po południu od 3 do 7 licząc na każdą klasę po godzin 4. 3º. Po popisach rocznych popisy maturitatis następować zaraz mają. 4º. Programmata przepisujące porządek i czas odbywać się mających popisów mają być na drzwiach szkolnych dla wiadomości uczącej się młodzieży tudzież całej interesowanej publiczności wywieszone. Względem assygnowania kwoty 300 złp na druki, a 400 złp na nagrody uczniom celującym ma być stosowne do Senatu Rządzącego przedstawienie uczynione.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia prośbę P. Fijałkowskiej pozostałej wdowy po profesorze Uniwersytetu o wyznaczenie jej pensji. Uchwalono. Wezwać Rektora, aby doniósł: 1º. Ile jeszcze funduszu z 6600 złp na pensje wdów wyznaczonego w Kasie Akademickiej do rozrządzenia pozostaje. 2º. Aby dokładnie wyłuszczył i porównał zasługi profesorów, którzy wdowy po sobie zostawili, a mianowicie P. Dymidowicza¹⁶, Linhardta¹⁷ i Fijałkowskiego¹⁸. [s. 240] 3º. Aby zawiadomił Radę z jakiego funduszu i ile P. Dymidowiczowa pensji wdowiej pobiera.

Przedmiot. Senat Akademicki przedstawia do wynagrodzenia P. Kozłowskiego¹⁹ profesora anatomii za czas zastępstwa P. Szklarskiego prosektora. Uchwalono. Wezwać Senat Rządzący, aby P. Kozłowskiemu jako zastępcy prosektora Szklarskiego 2/3 części pensji ostatniego za czas od 30 czerwca zeszłego roku do 31 stycznia br. z funduszu oszczędzonej pensji prosektorskiej wypłacić Kasie Akademickiej polecił.

Na czym posiedzenie ukończyło się.

[Podpisy] Wodzicki, Darowski– sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, kasjer UJ, Wydział Teologiczny UJ, Wydział Filozoficzny UJ, Wydział Lekarski UJ, Wydział Matematyczno-Fizyczny UJ, Liceum św. Anny, Liceum św. Barbary, Katedra Chemii, Katedra Chirurgii Praktycznej, Katedra Fizyki, fundusz borkarny, opłata minerwaliów, kasa akademicka, Dozór Główny Szkół Początkowych]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Jan Paweł Woronicz (1757–1829): od 1789 kanonik katedralny kijowski, w 1794 czł. Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego, 1800 czł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, 1805 kanonik warszawski, 1808 czł. Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, 1816 biskup krakowski, 1828 arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego, K.R. Prokop, Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999, s. 214–220.

³ Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁶ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁷ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).