Protokół sześćdziesiątego siódmego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 26 stycznia 1825 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 258–265.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

26 I 1825

[s. 258] Działo się na posiedzeniu dnia 26 stycznia 1825 r.

W obecności JWW Prezesa Senatu i Rady¹, JWX. Biskupa Woronicza², senatora Grodzickiego³, Prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, zastępców konserwatorów Hoszowskiego⁵, Markowskiego⁶ i Krzyżanowskiego⁷, JWX. Łańcuckiego scholastyka Kapituły Katedralnej⁸, JW Kosteckiego⁹ profesora wysłużonego, JW Woźniakowskiego¹⁰ delegowanego od Reprezentacyi.

Przedmiot. P. Sylwester Szpilowski żąda przyspieszenia odpowiedzi na uczynione przez niego podanie do Zastępcy Rektora o konferowanie mu Katedry Hydrauliki i Architektury. P. Ludwik Gerster prosi równie o konferowanie mu rzeczonej Katedry. Uchwalono. Obydwie prośby przesłać Zastępcy Rektora z wezwaniem zakomunnikowania ich właściwemu Wydziałowi końcem dania opinii na prośbę P. Görster i przyspieszenia konkursu.

[s. 259] Przedmiot. P. Wincenty Karczewski¹¹ adiunkt Obserwatorium Astronomicznego prosi albo o konferowanie mu wakującej Katedry Astronomicznej albo o uwolnienie go od obowiązków adiunkta. Uchwalono. Oznajmić P. Karczewskiemu, iż gdy konkurs jest ogłoszony, przeto ukończenia onegoż winien jest oczekiwać, a przez Zastępcę Rektora polecić Wydziałowi właściwemu, aby po dniu 15 kwietnia bez dalszej odwłoki złożył raport o ukończeniu konkursu.

Przedmiot. Prorektor Liceum św. Anny przedstawia do zatwierdzenia rozkład przedmiotów naukowych na dnie i godziny przyjęty już w latach upłynionych. Uchwalono. Zatwierdzić rzeczony wykaz i o tym Prorektorów obu Oddziałów Liceum zawiadomić, a zarazem zwracając uwagę Prorektora Liceum św. Anny na spóźnienie w podaniu, a Prorektora Liceum św. Barbary na zupełne opuszczenie tegoż. Zalecić obydwóm aby na przyszłość podobne przedstawienia przed otwarciem się jeszcze kursu szkolnego czynili, by Rada albo projektowany rozkład przyjąć albo też stosowne w tym odmiany jakie za potrzebne uzna poczynić mogła.

Przedmiot. Prorektorowie obu Oddziałów Liceum przedstawiają do zatwierdzenia projekt [s. 260] do porządku w którym egzamina półroczne rb. odbywać się mają jak

niemniej następnie i egzamina z całego roku. Uchwalono. Przedstawiony projekt zatwierdzić i o tym Zastępcę Rektora i Prorektorów zawiadomić.

Przedmiot. P. Szymon Jasiński były uczeń klasy IV Liceum św. Anny prosi o udzielenie mu świadectwa, iż odbył nauki klasy rzeczonej, jak niemniej pozwolenia, aby mógł na lekcje publiczne chirurgii w Uniwersytecie uczęszczać? Uchwalono. Wezwać Prorektora Liceum św. Anny iżby naradziwszy się z profesorami i nauczycielami zdanie swe, o ile by się do niniejszej prośby P. Jasińskiego przychylić można, Radzie oznajmił.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia, aby P. Peszce profesorowi malarstwa kwota 122 zł 24 gr. do assygnowanych poprzednio 172 złp jako potrzebna na opędzenie wydatków przy urządzeniu niektórych obrazów i kopersztychów do studium jego sprawowanych^a wypłacona była. Uchwalono. Wezwać Senat Rządzący aby obok wymienioną kwotę 122 zł 24 gr. z funduszu oszczędności Katedr Sztuk Pięknych assygnował do wypłaty P. Peszce profesorowi malarstwa.

[s. 261] Przedmiot. P. Estreicher¹² profesor botaniki przedstawia o udzielenie mu funduszu na ukończenie łąki, która została przydana do Ogrodu i przysposobienia palików i nazwisk do wszystkich roślin, jak niemniej o zaawansowanie kwoty 300 złp na wydrukowanie katalogu tegorocznego roślin i nasion. Uchwalono. Podanie to kommunikować Zastępcy Rektora dla przedstawienia go właściwemu Wydziałowi, który rozważywszy tę okoliczność da w tej mierze swą opinię Senatowi Akademickiemu, a Senat Akademicki przez zesłać się mającą na grunt komisję przekona się: 1º. Jak były użyte awansowane wprzód na rozprzestrzenienie Ogrodu 6000 złp. 2º. Czyli rachunki z tego awansu zdanymi już zostały. 3º. Jaka jest potrzeba zasilenia oddzielnym funduszem Ogrodu Botanicznego. Co gdy dopełnionym będzie ma zdać Senat Akademicki stosowny raport Radzie Wielkiej, by dalsze rozporządzenie, jakie w tej mierze wypadnie wydanym być mogło. Co się tyczy awansu żądanego w kwocie 360 złp na wydrukowanie katalogu uczynić do Rządzącego Senatu przedstawienie, aby rzeczoną kwotę z funduszu minerwaliów zaassygnował.

Przedmiot. Senat Rządzący przesłyła Radzie głos reprezentanta gminy 9-tej miasta Krakowa miany na grudniowym Zgromadzeniu Reprezentantów, popierający [s. 262] prośbę podaną przez Floriana Sawiczewskiego o udzielenie mu zasiłku dla zwiedzenia instytutów naukowych zagranicznych w celu doskonalenia się w nauce chemii i farmacji^b.

^a Wyraz niezbyt czytelny.

^b W oryginale: pharmacji.

Przedmiot. Kommunikować głos ten i prośbę P. Sawiczewskiego¹³ Zastępcy Rektora i wezwać aby naradziwszy się z Radą Rektorską i właściwym Wydziałem rozpoznał, czyliby z pozostawionej teraz 1/3 części pensji wakującej Katedry Farmacji przez zastępstwo opatrzonej wsparcie P. Sawiczewskiemu i pod jakimi warunkami udzielonym być mogło.

Przedmiot. Senat Akademicki daje swoją opinię za ustanowieniem posady preparanta przy Gabinecie Zoologicznym z pensją 1200 złp. Uchwalono. Odpowiedzieć Senatowi Akademickiemu, że ponieważ projektowanie tej posady z powodu opóźnionego przedstawienia miejsca mieć nie może w roku bieżącym, przeto chyba w roku następnym nastąpi jej na budgecie umieszczenie.

Przedmiot. P. Florkiewicz zastępca profesora matematyki w Liceum św. Anny prosi o powiększenie płacy. Uchwalono. Uczynić przedstawienie do Senatu Rządzącego aby P. Florkiewiczowi kwotę 500 złp tytułem gratyfikacji z funduszu minerwaliów na ten raz jeden wypłacić.

[s. 263] Przedmiot. JW Grodzicki komisarz rządowy i członek Rady zdaje raport z poruczonego mu wyegzaminowania kandydatów ubiegających się o zastępstwo Katedry nauczyciela języka francuskiego w Liceum św. Anny. Uchwalono. Z pomiędzy ubiegających się kandydatów mianować zastępcą P. Lauvernais¹⁴ a dopełniającego dotąd obowiązków zastępcy P. Marcoin od tychże uwolnić. Nie mniej wezwać Komisarza Rządowego, aby napomniał P. Lauvernais o przyzwoite i zgodne z powołaniem swoim zachowanie się, i oznajmił mu, że przeciwne zachowanie się sciągnęłoby uwolnienie go od obowiązków.

Przedmiot. P. Jakob Charasiński uprasza aby jeszcze przez rok bieżący mógł uczęszczać na lekcje publiczne pod warunkiem zdania examinu maturitatis. Uchwalono. Przychylić się do żądania P. Jakoba Charasińskiego pod warunkiem zdania examinu maturitatis w końcu roku.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia raport dziekana Wydziału Filozoficzno- Literackiego uczyniony w przedmiocie poruczonego sprawunku antyków wraz ze swymi nad tymże raportem uwagami. Zastępca Rektora przedstawia potrzebę sprowadzenia antyków listą czyli wykazem z Wiednia nadesłanym przez P. Lampi¹⁵ wytkniętych, a to wskutku zrobionego w tej mierze [s. 264] przedstawienia ze strony profesora rzeźbiarstwa i popartego zdaniem dziekana. Uchwalono. Rada uznawszy potrzebę opatrzenia Studium Szkoły Rzeźbiarskiej dla innych Katedr użyteczną być mogącego w potrzebny zbiór antyków, ile że wedle raportu dziekana Studium to dotąd bardzo jest w tym ubogie, pomimo znacznych funduszów na ten cel przez śp. Riedlingera powziętych, zezwala aby antyki wykazem przez P. Lampi nadesłanym objęte a sumę 3647 złp kosztować mające przez jeden z tutejszych domów handlowych sprowadzonymi były, ile że sprowadzenie ich z Rzymu przez P. Stattlera¹⁶ uważa za kosztowne i z niebezpieczeństwem potłuczenia się bardziej

połączone. Suma powyższa wziętą ma być z funduszu oszczędności Katedry Rzeźbiarskiej i stosowne w tej mierze do Rządzącego Senatu uczynione wezwanie.

Przedmiot. Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego donosząc o niezgłoszeniu się do konkursu jak PP. Matakiewicza17 i Sołtykiewicza18 z których ostatni tylko do wakującej Katedry Prawa Kryminalnego i Procedury Cywilnej pierwszą otrzymać pragnie zapytuje się. 1º. Czyli Katedra Prawa Kryminalnego oddzielnie może być konferowaną. 2º. Czyli na Procedurę czyli Kodeks Postępowania Sądowego Cywilnego ma być oddzielnie konkurs pertraktowany i z jaką pensją do każdej. Uchwalono. Polecić Zastępcy Rektora ogłoszenie nowego konkursu w gazetach lwowskich, krakowskich i warszawskich, uznając niepodzielność tej Katedry, która w sobie obejmuje procedurę sądową i prawo kryminalne.

[s. 265] Na czym posiedzenie ukończyło się.

[Podpisy] Wodzicki, Darowski– sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Katedra Astronomii, Katedra Prawa Kryminalnego i Procedury Cywilnej, Liceum św. Anny, Liceum św. Barbary, egzamin maturalny, Szkoła Rzeźbiarska, Ogród Botaniczny, Obserwatorium Astronomiczne, lektorat języka francuskiego]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Jan Paweł Woronicz (1757–1829): od 1789 kanonik katedralny kijowski, w 1794 czł. Komisji Porządkowej Księstwa Mazowieckiego, 1800 czł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, 1805 kanonik warszawski, 1808 czł. Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, 1816 biskup krakowski, 1828 arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego, K.R. Prokop, Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999, s. 214–220.

³ Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze

Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).

⁶ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁷ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁸ Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

⁹ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

¹⁰ Ignacy Woźniakowski (1779–1831): profesor medycyny i akuszerii UJ, czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w latach 1823/1824 senator WMK z ramienia UJ, pozbawiony Katedry Chirurgii i Akuszerii Teoretycznej w 1829, zmarł wskutek epidemii cholery, J. Sondel, op. cit., s. 547, 1279; „Gazeta Krakowska” nr 97 z 3 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 105 z 31 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 3 z 11 I 1824.

¹¹ Wincenty Karczewski (1789–1832): astronom, absolwent Uniwersytetu Wileńskiego, od 1811 zatrudniony w Obserwatorium Astronomicznym w Wilnie, od 1814 zastępca profesora astronomii, w l. 1818–1821 przebywał w Paryżu, studiując astronomię pod kierownictwem D.F.J. Arago, w l. 1821–1822 nauczyciel matematyki w Szkole Wojewódzkiej w Kielcach, w l. 1823–1825 adiunkt w Obserwatorium Astronomicznym UJ, w l. 1826–1831 pomocnik astronoma-obserwatora w Wilnie, Piotra Sławińskiego; popularyzator astronomii, autor licznych prac naukowych, w tym „Początków arytmetyki” i „Początków geometrii”, PSB t. XII, s. 41–42 (E. Rybka); J. Sondel, op. cit., s. 785, 924.

¹² Alojzy Estreicher (1786–1852): profesor historii naturalnej UJ, od 1809 dyrektor Ogrodu Botanicznego, dziekan Wydziału Lekarskiego, 1831–1833 Rektor UJ, senator WMK, J. Sondel, op. cit., s. 373–374.

¹³ Józef Sawiczewski (1762–1825): profesor farmacji i toksykologii Szkoły Głównej; od 1786 studiował nauki przyrodnicze w Szkole Głównej Koronnej, 1798 magister farmacji, od 1811 r. kierownik Katedry Higieny, Farmacji i Materii Medycznej, 1819 doctor honoris causa medycyny UJ, właściciel aptek „Pod Słońcem” i „ad Salvatorem”, członek Gremium Aptekarskiego (1802), wykładał farmację, materię medyczną, toksykologię, chemię stosowaną, naukę o środkach spożywczych oraz higienę i naukę o wodach mineralnych; zajmował się także technologią chemiczną, w 1810 rozpoczął, jako pierwszy w Krakowie, produkcję cukru z krochmalu, pioniersko wytwarzał też węglan amonu i siarczan chininy; autor Historii farmacji (1825), PSB, t. XXXV, s. 354–356 (Z. Kosiek); J. Sondel, op. cit., s. 1158–1159.

¹⁴ Gabriel Lauvernay: nauczyciel w Liceum św. Barbary, Kalendarzyk 1834 s. 57.

¹⁵ Jan Chrzciciel Lampi (1751–1830): włoski malarz pracujący w Austrii; Franciszek Ksawery Lampi (1782–1852): malarz włoskiego pochodzenia, pracujący w Polsce, syn Jana Chrzciciela, absolwent wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. II, Wrocław 1973, s. 345.

¹⁶ W oryginale: Sztallera. Wojciech Stattler (1800–1875): malarz, pedagog, od 1817 studiował nauki matematyczno-fizyczne na UJ, malarstwa uczył się u Józefa Brodowskiego i Józefa Peszki w Szkole Sztuk Pięknych, w l. 1817–1823 studiował też w Rzymie i Wenecji, 1828 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, od 1831 profesor rysunków i malarstwa w SSP, PSB, t. XLII, Warszawa-Kraków 2003–2004, s. 584–588 (J. Polanowska).

¹⁷ Antoni Matakiewicz (1784–1844): w l. 1825–1844/45 prof. w Katedrze Prawa Kryminalnego i Procedury Sądowej; 1835/36–1836/37, 1839/40–1840/41 dziekan Wydziału Prawa, 1837/38–1838/39 rektor UJ, P. M. Żukowski, op. cit., s. 331–332; PSB, t. XX, Wrocław 1975, s. 169–170 (A. Banach); J. Sondel, op. cit., s. 823 –824.

¹⁸ Józef Florian Sołtykowicz (Sołtykiewicz) (1762–1831): 1798/99–1799/1800 zast. prof. (suplent) w Katedrze Prawa Natury, Ekonomicznego, Politycznego i Narodów, od 1824 prof. w Katedrze Prawa Karnego i Postępowania sądowego cywilnego UJ; 1809–1811 dziekan Wydziału Filozoficznego UJ, 1815–1818 członek Komitetu Akademickiego dla ułożenia statutu uniwersyteckiego, uczestnik powstania kościuszkowskiego, od 1815 członek TNK, w l. 1817–1825 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, od 1826 senator WMK, 15–28 II 1831 senator prezydujący w Senacie Rządzącym, P. M. Żukowski, op. cit., s. 492–492; PSB, t. XL, s. 437–441 (H. Wereszycka, E. Orman-Michta); J. Sondel, op. cit., s. 1223–1224.