Protokół siedemdziesiątego drugiego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 1 lipca 1825 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 280–285.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.
1 VII 1825
[s. 280] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 1 lipca 1825 r.
W obecności JW Prezesa Senatu i Rady1, JW senatora Grodzickiego2, Prezesa Appelacyi Nikorowicza3, JW Markowskiego4 Hoszowskiego5 i Krzyżanowskiego6, ZZ konserwatorów, JW Kosteckiego7, JW Woźniakowskiego8 i sekretarza Rady9.
Przedmiot. Komisja delegowana do redakcji Projektu Podziału Nauki i Urządzenia Egzaminów w Wydziale Lekarskim składa też projekty pod decyzję Rady. Uchwalono. Przedstawioną redakcję zatwierdzić i jako urządzenie obowiązujące do zachowania przesłać Zastępcy Rektora z poleceniem kommunikowania go Wydziałowi Lekarskiemu.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia przełożenie P. Bandtkie10 profesora bibliografii i bibliotekarza Uniwersytetu uczynione w okoliczności żądania przez Intendenta Górnictwa sprowadzenia dzieł górniczych. Uchwalono. Kommunikować przedstawienie to Senatowi Rządzącemu.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia wykazy książek do Biblioteki z funduszu budgetem na rok 1825/1826 oznaczonego zakupić się mających do zatwierdzenia. Uchwalono. Wykazy zatwierdzić z ograniczeniem do ilości budgetem nakazanej i włączeniem książek medycznych przez Pana Krausnaheraa nadesłanych.
[s. 281] Przedmiot. Maciej Pagaczewski były uczeń klasy VI Liceum św. Anny prosi o przypuszczenie go do examinu maturitatis. Uchwalono. Ponieważ suplikant nie udowadnia, iż ukończył zupełnie nauki licealne i złożył z nich egzamina, przeto żądanie jego skutku otrzymać nie może.
Przedmiot. P. Szymon Jasiński ponawia prośbę swą o udzielenie mu świadectwa z odbytych nauk licealnych dozwolenie mu uczęszczania na lekcje chirurgiczne w Uniwersytecie. Uchwalono. Rada przychyla się do prośby suplikanta ze względu na
a Nazwisko niezbyt czytelne.
okazywany przez niego żal za popełnione płochości i zasługi przez ojca jego w zawodzie naukowym położone.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia do nagród pieniężnych w miejsce borkara uczniów sztuk pięknych. Uchwalono. Uczynić odezwę do Senatu Rządzącego aby z powodu, iż uczniowie sztuk pięknych nie należą do borkaru, uczniom Uniwersytetu dawanych, następującym uczniom Szkoły Malarskiej, jako to: Janowi Woynarowskiemu, Józefowi Okolewiczowi, Józefowi Dąbskiemu, Leonowi Łabęckiemu, a ze Szkoły Rzeźbiarstwa Sebastianowi Kolarskiemu i Aleksandrowi Wawrzeckiemu, każdemu po 60 złp z funduszu minerwaliów tytułem nagrody za okazaną w nauce pilność, dla dalszej zachęty wypłacać polecić raczyły.
Przedmiot. Zastępca Rektora wnosi żądanie, aby mu było udzielone dozwolenie oddalenia się od urzędowania od dnia 5 do 29 lipca w celu brania kuracji. Uchwalono. Rada zezwala, z wezwaniem Zastępcy Rektora, aby najstarszego z dziekanów powołał do zastępstwa.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia prośbę P. Paciewicza11 nauczyciela w Liceum św. Barbary podaną o zwrócenie mu połowy pensji, która na płacenie zastępcy była użytą. Uchwalono. Uczynić odezwę do Senatu Rządzącego, aby ze względu na przełożoną przez P. Paciewicza niemożność ratowania zdrowia z połowy pobieranej płacy, i oświadczoną chęć po odzyskaniu zdrowia pełnieniu gorliwym obowiązków wynagrodzić błąd, któremu ulegał, tytułem zwrotu odciąganej mu pensji kwotę 255 złp za miesiąc kwiecień, maj i czerwiec wypłacić mu polecił.
Przedmiot. P. Edward Moritz Hahn doktor filozofii zgłasza się o konferowanie mu Katedry wakującej Architektury i Hydrauliki. Uchwalono. Przesłać prośbę P. Hahn Zastępcy Rektora wraz z dowodami kwalifikacji, z wezwaniem aby takową przesłać Wydziałowi Matematyczno-Fizycznemu a następnie Senatowi Akademickiemu do opinii, czyli [s. 283] zgłaszający się kandydat kwalifikuje się do umieszczenia go na liście mogących być przypuszczonymi do konkursu.
Przedmiot. P. Bogucki12 były nauczyciel języka francuskiego w Liceum św. Anny uprasza o przywrócenie do obowiązków z powodu zapadłego wyroku Sądu I Instancji, mocą którego inkwizycje w sprawie przeciwko niemu wytoczonej o przeniewierzenie się, dla niepewności istoty czynu zniesionymi zostały. Uchwalono. Odpowiedzieć proszącemu, iż Rada nie czuje się być powodowaną do przywrócenia go na dawną posadę.
Przedmiot. P. Józef Pysch13 uprasza o posadę nauczyciela języka francuskiego w Liceum św. Anny. Uchwalono. Odpowiedzieć proszącemu, że gdy posada ta za wakującą ogłoszoną nie została, prośba jego skutków otrzymać nie może.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia prośbę P. Polaczkowej wdowy pozostałej po ogrodniku botanicznym P. Polaczku, o udzielenie jej jakiego wsparcia podaną.
Uchwalono. Uczynić przedstawienie do Senatu Rządzącego, aby Pani Polaczkowej przez wzgląd na zasługi jej męża w Ogrodzie Botanicznym położone i niedostatek, w którym zostaje, kwota 300 złp na raz jeden z funduszu oszczędności akademickich wypłaconą była.
[s. 284] Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia Wielkiej Radzie do zatwierdzenia złożone sobie przez Wydział Lekarski Wykazy dzieł i preparatów anatomicznych ze Lwowa od tamtejszego profesora anatomii P. Krausnahera na ręce P. Brodowicza14 nadesłanych, na których nabycie Wydział Lekarski zgodził się. Uchwalono. Aby skrzynka z preparatami anatomicznymi z funduszu oszczędności Kasy Akademickiej, a książki z funduszu budgetem na kupno książek dla Wydziału Lekarskiego przeznaczonego zakupionymi były. W czym stosowne odezwy do Senatu Rządzącego i Zastępcy Rektora uczynić wypada.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia, aby Kasa Akademicka upoważnioną była do odebrania do Prorektora Liceum św. Anny kwoty 334 złp zebranej za sprzedane 175 egzemplarzy książek pod tytułem „Zadania na celniejsze reguły konstrukcji łacińskiej"b i wciągnienie tego wypływu do funduszu minerwaliów. Uchwalono. Uczynić stosowną odezwę do Senatu Rządzącego.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia do zatwierdzenia Wykazy potrzeb Wydziału Matematyczno-Fizycznego z funduszu budgetem 1825/1826 zakupić się mających. Uchwalono. Wykazy potrzeb Katedr Wydziału Matematyczno-Fizycznego ile funduszu budgetem przeznaczonego nie przenoszą, zatwierdzić. [s. 285]
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia Programma porządku podług którego examina w miesiącu lipcu w Uniwersytecie odbywać się mają. Uchwalono. Pobierając Rada do wiadomości Programma deleguje ze strony swej do attentowania egzaminom. Do Wydziału Teologicznego X. Łańcuckiego15; do Wydziału Prawnego JW Nikorowicza; do Wydziału Matematyczno-Fizycznego JW Woźniakowskiego; do Wydziału Medycznego JW Markowskiego; do Uniwersytetu i Liceów JW Grodzickiego komisarza rządowego; do Liceów W Markiewicza16 profesora fizyki.
Przedmiot. P. Kajetan Kowalski17 profesor Liceum św. Barbary uprasza o udzielenie mu urlopu na dni 11 i przedstawia na zastępcę P. Knapczyńskiego18. Uchwalono. Udzielić urlopu P. Kowalskiemu i upoważnić do zastępowania go P. Knapczyńskiego.
a Nazwisko niezbyt czytelne.
b W oryginale tytuł podkreślony.
Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia prośbę P. Estreicher19 profesora botaniki, aby mu odbycie egzaminu rocznego w dniu 2 lipca a następnie oddalenie się za granicę nim wakacje nadejdą dozwolonym było. Uchwalono. Przychylić się do żądania P. Estreicher.
Na czym posiedzenie ukończyło się.
[Podpisy] Wodzicki, Darowski.
[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Lekarski, Wydział Prawa, Wydział Teologiczny, Wydział Matematyczno-Fizyczny, Katedra Hydrauliki i Architektury, Liceum św. Barbary, Biblioteka Jagiellońska, Szkoła Malarska, Szkoła Rzeźbiarstwa, fundusz minerwaliów, kasa akademicka, lektorat języka francuskiego]
1 Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.
2 Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.
3 Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.
4 Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.
5 Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).
6 Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu
Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).
7 Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.
8 Ignacy Woźniakowski (1779–1831): profesor medycyny i akuszerii UJ, czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w latach 1823/1824 senator WMK z ramienia UJ, pozbawiony Katedry Chirurgii i Akuszerii Teoretycznej w 1829, zmarł wskutek epidemii cholery, J. Sondel, op. cit., s. 547, 1279; „Gazeta Krakowska” nr 97 z 3 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 105 z 31 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 3 z 11 I 1824.
9 Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).
10 W oryginale: Bandkie. Jerzy Samuel Bandtkie (1768–1835): profesor bibliografii, językoznawstwa słowiańskiego i numizmatyki na Uniwersytecie Krakowskim, dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej 1811–1835; w 1812 otworzył przy BJ czytelnię dla publiczności, współzałożyciel Towarzystwa Naukowego Krakowskiego 1816, współautor Statutu uniwersyteckiego z 1818, J. Sondel, op. cit., s. 104–106.
11 Wojciech Paciewicz (Pacewicz): nauczyciel języka francuskiego i niemieckiego w Liceum św. Barbary, Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 58.
12 Franciszek Bogucki: zastępca archiwariusza akademickiego oraz dozorca domów akademickich, nauczyciel języka francuskiego, Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s. 55–56.
13 Józef Pysch: w 1834 profesor i dyrektor Szkoły Wydziałowej, Kalendarzyk polityczny... na rok 1834 , s. 58; Kalendarzyk polityczny... na rok 1844, s. 84.
14 Józef Maciej Brodowicz (1790–1885) profesor medycyny UJ; absolwent medycyny na Uniwersytecie Wiedeńskim, od 1823 profesor Kliniki Lekarskiej UJ, w 1833 dziekan Wydziału Lekarskiego, 1839/40, 1840/41, 1847/48 rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 176–177.
15Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.
16 Roman Markiewicz (1772–1841): profesor fizyki, w l. 1820–1823 dwukrotny dziekan Wydziału Matematyczno-Fizycznego UJ, współtwórca „statutu karności” dla uczniów licealnych, od 1829 zastępca konserwatora UJ z ramienia Rosji, wykładał fizykę teoretyczną i eksperymentalną, w l. 1832–1838 prowadził kurs mechaniki dla rzemieślników, J. Sondel, op. cit., s. 819–820.
17 Kajetan Kowalski: profesor klasy II w Kolegium św. Barbary, Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, s. 58.
18 Walenty Knapczyński: profesor w Liceum św. Anny, Kalendarzyk 1834, s. 56.
19 Alojzy Estreicher (1786–1852): profesor historii naturalnej UJ, od 1809 dyrektor Ogrodu Botanicznego, dziekan Wydziału Lekarskiego, 1831–1833 Rektor UJ, senator WMK, J. Sondel, op. cit., s. 373–374.