Protokół siedemdziesiątego szóstego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 1 kwietnia 1826 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 301–304.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

1 IV 1826

[s. 301] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 1 kwietnia 1826 r.

W obecności JW Prezesa Senatu i Rady¹, senatorów Grodzickiego² i Soczyńskiego³, prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, X. scholastyka Łańcuckiego⁵, zastępców konserwatorów JWW Krzyżanowskiego⁶ i Markowskiego⁷ profesora wysłużonego Kosteckiego⁸ i JW Woźniakowskiego⁹ delegowanego od Zgromadzenia Reprezentantów.

Przedmiot. Komisja delegowana z Rady do roztrząśnienia raportu Zastępcy Rektora zdanego w okoliczności odbytej wizyty Liceów zdaje sprawę z poruczonej sobie czynności. Uchwalono. 1. Przesłać Zastępcy Rektora przedstawiony przez Komisję plan do książeczki do nabożeństwa dla uczniów licealnych drukować się mającej, z wezwaniem, aby takową zakommunikował Wydziałowi Teologicznemu do opinii, czyli czego przeciwnym zasadom religii Rzymsko-katolickiej nie obejmuje. 2. Postanowić, aby uczniowie licealni co rok cztery razy spowiadali się, a mianowicie 1º Między oktawą św. Jana Kantego jako patrona uczących się. 2º Na Nowy Rok od dnia 2 stycznia. 3. Przeznaczyć kapelanowi w obu Oddziałach Liceum każdemu z nich corocznie po 100 złp z funduszu minerwaliów, na najmowanie kapłanów do pomocy przy spowiedziach, lub w czasie krotnej słabości. 4. Polecić profesorom i nauczycielom Liceów, aby ścisle przestrzegali, iżby uczniowie w pisowni pilnie ćwiczyli się tudzież Komitetowi delegowanemu do egzaminowania z dojrzałości, aby uczniów Liceów egzaminowi temu poddających się równie ściśle z pisowni egzaminował. [s. 302] 5. Polecić, aby profesorowie geografii w Liceach ułożyli Plan wykładania uczniom tej nauki w sposób taki, aby nie obciążać umysłu młodzieży drobnymi statystycznymi wiadomościami innych części świata, ograniczać się w tej mierze wykładem dokładniejszym tych szczegółów co do Europy, Kraju Ojczystego i narodów Polskę otaczających. 6. Polecić Zastępcy Rektora, aby zniósłszy się z Prorektorami i profesorami Liceów przedstawił Radzie z rzędu profesorów jednego kandydata na bibliotekarza licealnego z wynagrodzeniem 300 złp. 7. Na kupno machin i instrumentów matematycznych i fizyczno-mechanicznych, narzędzi chemicznych, gabinetów historii naturalnej, obrazów zoologicznych tudzież map geograficznych dla obu Oddziałów Liceum, które okażą się być najpotrzebniejszymi,

przeznacza Rada 2000 złp z funduszu minerwaliów, zatwierdzając wykaz w tej mierze sobie przedstawionej, i do kupna tychże wzywa P. Markiewicza¹⁰ profesora fizyki z przybraniem do pomocy P. Łuszczkiewicza¹¹ profesora w Liceum św. Anny. Co zaś dotyczy książek, które by się dla biblioteki licealnej nieodzownie potrzebnymi być okazały, wyznacza P. Czaykowskiego¹² i P. Bandtkie¹³ profesorów Uniwersytetu do rozpoznania tego ścisłego za zniesieniem się z profesorami Liceum. 8. Rada przyjmuje z modyfikacjami przedstawiony sobie przez Komisję Projekt do urządzenia dyrektorów i korepetytorów przy Liceach, a że w tymże urządzeniu włożony jest obowiązek na kandydatów [s. 303] słuchania nauk pedagogii, wzywa Zastępcę Rektora o zniesienie się z profesorem filozofii i Prorektorami względem wyznaczenia najdogodniejszych godzin na te lekcje, by i uczniowie licealni korzystać z nich mogli. 9. Uczynić przedstawienie do Senatu Rządzącego względem obmyślenia na budgecie krajowym funduszu dla dwóch zdatnych zastępców w Liceach, jednego profesora i jednego nauczyciela, którzy by w wypadkach słabości profesorów zastępować tychże mogli. Tudzież 10. Aby zesłaną była Komisja do sporządzenia potrzebnych anszlagu na reparacje w Bursie Philosophorum i Jerozolimskiej i sprawunek spustów do wewnętrznego gospodarstwa, ochendostwa i wygody potrzebnych. Uczynić w tym wszystkim stosowne do kogo należy odezwy.

Przedmiot. P. Radwański¹⁴ kandydat do Katedry Architektury i Hydrauliki przedstawia deklarację swą, iż gotów jest udać się za granicę w celu większego jeszcze wydoskonalenia się w tej sztuce, jeżeli profesorem tej Katedry mianowanym zostanie. P. Trenner¹⁵ również kandydat do tej samej Katedry uprasza aby także za granicę w tym samym celu wysłanym był. Uchwalono. Mianować P. Feliksa Radwańskiego profesorem architektury i hydrauliki w Uniwersytecie Jagiellońskim z pensją budgetem do tej posady [s. 304] przywiązaną, pod warunkiem aby jednak przynajmniej udał się za granicę w celu doskonalenia się w nauce hydrauliki i architektury i obejrzenia dzieł znakomitszych w w tej sztuce, do której to podróży Wydział Matematyczno-Fizyczny stosowną go opatrzyć ma instrukcję. Na fundusz odbycia tej podróży ma mu być suma 6000 złp li roczna pensja z funduszu oszczędności zaawansowaną. O wypłacenie której równie tak i o wydanie patentów Senat Rządzący ma być wezwanym.

Na czym się posiedzenie ukończyło.

[Podpisy] Wodzicki, Darowski – sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Teologiczny, Wydział Matematyczno-Fizyczny, Katedra Hydrauliki i Architektury, fundusz minerwaliów, egzamin maturalny, Bursa Jerozolimska, Bursa Filozofów, Liceum św. Barbary, Liceum św. Anny]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo

ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

³ Karol Soczyński (1781–1862): profesor weterynarii i medycyny UJ; od 1815 zastępca profesora w Katedrze Anatomii i Fizjologii, od 1822 kierownik Kliniki Lekarskiej, od 1831 profesor akuszerii teoretycznej w Katedrze Położnictwa oraz Chorób Kobiecych i Dzieci, pozbawiony Katedry w 1833, na sejmie 1824/1825 wybrany senatorem czasowym WMK, J. Sondel, op. cit., s. 1217; „PSB”, t. XL, Warszawa-Kraków 2000– 2001, s. 1–2 (S. T. Sroka).„Gazeta Krakowska” nr 2 z 5 stycznia 1825 r.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, od 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

⁶ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁷ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁸ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

⁹ Ignacy Woźniakowski (1779–1831): profesor medycyny i akuszerii UJ, czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w latach 1823/1824 senator WMK z ramienia UJ, pozbawiony Katedry Chirurgii i Akuszerii Teoretycznej w 1829, zmarł wskutek epidemii cholery, J. Sondel, op. cit., s. 547, 1279; „Gazeta Krakowska” nr 97 z 3 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 105 z 31 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 3 z 11 I 1824.

¹⁰ Roman Markiewicz (1772–1841): profesor fizyki, w l. 1820–1823 dwukrotny dziekan Wydziału Matematyczno-Fizycznego UJ, współtwórca „statutu karności” dla uczniów licealnych, od 1829 zastępca konserwatora UJ z ramienia Rosji, wykładał fizykę teoretyczną i eksperymentalną, w l. 1832–1838 prowadził kurs mechaniki dla rzemieślników, J. Sondel, op. cit., s. 819–820.

¹¹ Michał Łuszczkiewicz: w 1834 profesor w Liceum św. Barbary, następnie profesor Szkoły Technicznej, Kalendarzyk polityczny... na rok 1834, s. 57; Kalendarzyk na rok 1844, s. 82.

¹² Paweł Czajkowski (Czaykowski) (zm. w 1839 r.): profesor Szkoły Głównej w Krakowie, poeta; od 1812 profesor literatury w Toruniu, od 1815 zastępca profesora literatury w Szkole Głównej Koronnej, w l. 1823– 1818 dziekan Wydziału Filozoficznego, zarazem poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, członek Senatu Rządzącego, od 1815 sekretarz Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, J. Sondel, op. cit., s. 257.

¹³ W oryginale: Bandkie. Jerzy Samuel Bandtkie (1768–1835): profesor bibliografii, językoznawstwa słowiańskiego i numizmatyki na Uniwersytecie Krakowskim, dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej 1811–1835; w 1812 otworzył przy BJ czytelnię dla publiczności, współzałożyciel Towarzystwa Naukowego Krakowskiego 1816, współautor Statutu uniwersyteckiego z 1818, J. Sondel, op. cit., s. 104–106.

¹⁴ Feliks Radwański młodszy (1789–1861): profesor Uniwersytetu Krakowskiego i Instytutu Technicznego; prof. w Katedrze Architektury i Hydrauliki UJ, w 1833 przy okazji reorganizacji Uniwersytetu przeszedł na emeryturę, ale po dwóch latach mianowany profesorem budownictwa lądowego i wodnego w Instytucie Technicznym, J. Sondel, op. cit., s. 1079–1080.

¹⁵ Jan Bogumił (Bogusław) Trenner: Inspektor Budownictwa WMK, Kalendarzyk polityczny...na rok 1819, s.15.