Protokół osiemdziesiątego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 10 stycznia 1831 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 316–318. Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

10 I 1831

[s. 316]

1831

W skutku reskryptu Senatu Rządzącego z dnia 5 stycznia br. do L. 60 na mocy oznajmionej sobie woli Trzecha Najjaśniejszych Dworów, Statut ostatni Uniwersytecki, z mocy którego Kuratoria ustanowioną została, jest zawieszonym, a pierwiastkowy Statut Uniwersytetu łącznie z Urządzeniem Senatu z dnia 4 maja 1821 r. moc swoją odzyskał, a tym samym Wielka Rada na powrót przywróconą została. Złożona z następujących członków. Z JW prezesa Senatu Wodzickiego1, jako prezydującego w Radzie, JWX biskupa krakowskiego Skórkowskiego2, z senatorów delegowanych JWW Grodzickiego3 i Bartla4, z zastępców konserwatorów JWW Krzyżanowskiego5, Markiewicza6 i Brodowicza7, zastępcę Rektora Uniwersytetu, z scholastyka katedralnego krakowskiego JWX Łańcuckiego8, z profesora wysłużonego JW Kosteckiego9, z JW Like10 z grona obywateli przez Senat Rządzący w duchu oznajmionej sobie woli Trzechb Najjaśniejszych Dworów powołanego

Działo się na posiedzeniu Rady dnia 10 stycznia 1831 r.

W obecności JW Prezesa Senatu jako prezesa Rady, JWX biskupa krakowskiego, senatorów delegowanych JW Grodzickiego i Bartla, zastępców konserwatorów JWW Krzyżanowskiego, Markiewicza i Brodowicza, JWX Łańcuckiego scholastyka katedralnego krakowskiego, JW Kosteckiego profesora wysłużonego, JW Like wybranego z grona obywateli, na koniec JDO Nikorowicza prezesa Sądu Appelacyjnego11.

Przedmiot. Rada przystąpiwszy do organizacji swej na zgłoszenie się do niej dawniejszego jej sekretarza, tudzież P. Brzuchalskiego12 sekretarza Kuratorii. No. 4 i 5 DK. Uchwalono. Powołała do dalszego na powrót sprawowania obowiązków sekretarza P. Darowskiego13, referendarza Senatu, przeznaczając mu wyznaczone

a W oryginale: 3.

b W oryginale: 3.

dawniejszym budgetem 1500 złp tytułem wynagrodzenia, które tym sposobem pobierać ma, iż 1000 złp pobierać ma też same, które dotąd pobiera z Kasy Głównej, w moc budgetu obowiązującego, a 500 złp Kasa Akademicka ma mu dopłacać. P. Brzuchalskiego mianuje Rada sekretarzem Dozoru Głównego Szkół Początkowych w skutku przedstawienia go przez JWX Łańcuckiego prezesa Dozoru tychże Szkół, przeznaczając mu ad personam pensję 1500 złp, którą pobierać [s. 317] ma z następujących funduszów, to jest: 600 złp z funduszu szkół początkowych, jako etatem do tej posady przywiązaną, a resztujące 900 złp, które w nagrodę zasług P. Brzuchalskiemu dodanymi zostały, z funduszu pensji byłego sekretarza Kuratorii Generalnej.

Przedmiot. Były skład Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych wnosi prośbę, aby ze względu na niespodziewane Magistratury tej zniesienie, w skutku którego urzędnicy ją składający z obowiązków swych uwolnionymi zostali, przynajmniej kwartalnie płacę uzyskał. P. Łącki były podinspektor uprasza o posadę jako bez funduszu zostający. No 3 DK. Uchwalono. Obydwie prośby, jedną byłych członków Kuratorii drugą P. Łąckiego przesłać w oryginałach Senatowi polecając względom jego te wszystkie osoby, które przez zmianę zaprowadzoną posady utraciły, ze zwróceniem uwagi Senatu, że fundusze na Kuratorię budgetem przeznaczone, a przez rozwiązanie onejże w oszczędności pozostałe posłużyć mogą za środki do wynagrodzenia osób zasłużonych.

Przedmiot. Stosownie do reskryptu Senatu Rządzącego z dnia 5 stycznia br. do L. 60. No 2 DK. Uchwalono. Delegować P. Darowskiego sekretarza Rady do odebrania w porządku wszelkich akt Kuratorii Generalnej, a następnie zdania Radzie raportu, w jakim stanie oneż znalazł i co by jeszcze do ułatwienia w nich zostawało.

Przedmiot. JW Prezes Senatu i Rady wnosi, aby przedsięwzięte były środki, aby młodzież ucząca się w Uniwersytecie i Liceach utrzymaną była w pilności naukowej, w przystojnym zachowaniu się, aby zachowany był pewny porządek pomiędzy rzeczoną młodzieżą, iżby jej dostojność nie była naruszaną przybieraniem przez osoby do niej nie należące charakteru audytorów lub uczniów. No 1 DS. [s. 318] Uchwalono. 1º. Polecić Rektorowi Uniwersytetu, iżby rozkazując sporządzić dokładną listę wszystkich uczniów, tak Uniwersytetu jak Liceów i takową tak Wielkiej Radzie jak i Senatowi najspieszniej złożył, z wyszczególnienim tych, którzy aktualnie na lekcje uczęszczają, i tych, którzy na nie uczęszczać zaprzestali. 2º. Aby podobną Listę Dyrektorów wszystkich sporządzić polecił. 3º. Polecić Rektorowi, aby rozkazał jej obrachować kosztem funduszu Kancelarii Rektorskiej Akademickiej certyfikaty w formie ćwiartki arkusza, w które każdy audytor ręką dziekana Wydziału a każdy uczeń licealny ręką Prorektora respective ma być wpisany, które to certyfikaty mają być rozdane audytorom i uczniom, aby oneż mieli przy sobie, gdy extra moenia Uniwersytetu lub Liceów znajdować się będą.

Na czym posiedzenie ukończyło się.

[Podpis] J. Sołtykowicz – prezydujący na Radzie.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kuratoria Generalna Instytutów Naukowych, Liceum św. Barbary, Dozór Główny Szkół Początkowych, Liceum św. Anny, Kasa Akademicka]

1 Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych,

wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

2 Karol Skórkowski (1768–1851): biskup krakowski od 1828, kanclerz UJ; w 1835 r. udał się na wygnanie do

Opawy, Kalendarzyk polityczny... na rok 1834, s. 82; J. Urban, Diecezja krakowska w XIX wieku, [w:] Kościół krakowski w tysiącleciu, Kraków 2000, s.

3 Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie,

członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

4 Jan Kanty Bartel (Bartl) (ok. 1780–1847): obywatel WMK, prawnik, aptekarz, kupiec, czł. Komisji

Włościańskiej, sędzia pokoju, w l. 1823–1832 senator WMK (od 1824 dożywotni), 1820/21, 1822/23, 1827 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów (jako senator delegowany; był zarazem marszałkiem sejmu), zam. w Krakowie przy ul. Grodzkiej pod L. 25, wyrok Sądu Apelacyjnego z 5 VII 1833, 29/200/1750 (WM 277), k. 429–432; „Gazeta Krakowska” 1820, nr 102; 1823, nr 4; 1825, nr 2; „Dyariusz Czynności Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey roku 1822”, 29/200/46 (WMK II-26), k. 10; „Dyariusz Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey”.

5 Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego,

1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

6 Roman Markiewicz (1772–1841): profesor fizyki, w l. 1820–1823 dwukrotny dziekan Wydziału

Matematyczno-Fizycznego UJ, współtwórca „statutu karności” dla uczniów licealnych, od 1829 zastępca konserwatora UJ z ramienia Rosji, wykładał fizykę teoretyczną i eksperymentalną, w l. 1832–1838 prowadził kurs mechaniki dla rzemieślników, J. Sondel, op. cit., s. 819–820.

7 Józef Maciej Brodowicz (1790–1885) profesor medycyny UJ; absolwent medycyny na Uniwersytecie

Wiedeńskim, od 1823 profesor Kliniki Lekarskiej UJ, w 1833 dziekan Wydziału Lekarskiego, 1839/40, 1840/41, 1847/48 rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 176–177.

8 Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału

Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

9 Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt

chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

10 Wojciech Like (zm. 1875): aptekarz, sędzia pokoju, dziedzic wsi Ujazd, w l. 1818/19, 1819/20, 1821/22,

1824/25, 1826/27 i 1833 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, w 1833 był zastępcą senatora WMK, zam. w Krakowie pod L. 339, wyrok Trybunału z 7 VII 1817, 29/200/1963 (Tryb 160), k. 85–87; wyrok Sądu Apelacyjnego z 17 XI 1826, 29/200/1729 (WM 256), k. 1479–1482; wyrok Sądu Ostatniej Instancji z 26 IV 1827, 29/200/1663 (WM 190), k. 765–768; ogłoszenie Senatu Rządzącego z 16 VIII 1833 nr 5175 DGS, „Dziennik Praw WMK” z 1833 r.; „Gazeta Krakowska” 1818, nr 99; 1819, nr 99; 1821, nr 97; 1824, nr 98, 1826, nr 98; 1833, nr 219; Lista Reprezentantów na Zgromadzenie w miesiącu sierpniu 1833 roku, „Akta Seymu Wolnego Miasta Krakowa i Jego Okręgu z roku 1833-go”, 29/200/60 (WMK II-40), k. 57–58; „Dyaryusz Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey roku 1833”, 29/200/59 (WMK II-39), k. 5–6.

1 1 Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na

Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych

członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

12 Kazimierz Brzuchalski: w okresie Księstwa Warszawskiego profesor w Katedrze Matematyki Elementarnej

UJ, J. Sondel, op. cit., s. 308, 1437.

13 Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu

Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).