Protokół osiemdziesiątego pierwszego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 28 lutego 1831 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 318–327. Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

28 II 1831

[s. 318] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 28 lutego 1831 r.

W obecności JW Sołtykowicza senatora prezydującego1, senatorów Grodzickiego2 i Bartla3, prezesa Sądu Appelacyjnego Nikorowicza4, X Łańcuckiego5 scholastyka katedralnego krakowskiego, trzech zastępców JWW konserwatorów PP. Adama Krzyżanowskiego6, Józefa Brodowicza7 i Romana Markiewicza8 profesorów Uniwersytetu, Rektora Uniwersytetu P. Girtler9, profesora wysłużonego P. Kosteckiego10, P. Like11 sędziego pokoju z grona obywateli wybranego.

Przedmiot. Na wniesienie JWX Łańcuckiego prezydującego w Dozorze Szkół Początkowych No D. 27. Uchwalono. Ze względu na zachodzącą potrzebę skompletowania większego składu Dozoru Głównego Szkół Początkowych wezwać Prorektora Liceum św. Barbary do zasiadania w Dozorze [s. 319] i polecić kasjerowi Uniwersytetu, aby stosownie do obowiązku włożonego na siebie przez Statut Urządzający Szkoły Początkowe posiedzeniom Dozoru attentował.

Przedmiot. Sekretarz Rady przedstawia potrzebę uczynienia odezwy do Senatu, aby upoważnił Rektora Uniwersytetu do wydania dyspozycji Kasie Głównej, iżby przeznaczoną dawnymi budgetami kwotę 400 złp rocznie na koszty Biura Wielkiej Rady ratami miesięcznymi za kwitami sekretarza Rady wypłaciła i jako realny wydatek w rachunkach swych wpisywała, w myśl uchwały Rady z dnia 23 maja 1821 r. do L. 283 zapadłej. No D. 26. Uchwalono. Przychylić się do przedstawienia sekretarza Rady.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu donosi o udzielonym urlopie P. Bierkowskiemu12 profesorowi chirurgii i akuszerii praktycznej na 6 tygodni w myśl art. 9 Statutu. No 25 DR. Uchwalono. Pobiera Rada do wiadomości. Senat Rządzący kommunikuje Radzie pod rozwagę i w celu zasięgnienia jej zdania przedstawienie P. Boduszyńskiego profesora prawa uczynione do Rektora Uniwersytetu względem ustanowienia zastępcy do jego Katedry na czas jego choroby. No 23 DR. Uchwalono. Oznajmić Senatowi Rządzącemu, że ponieważ P. Boduszyński13 profesor prawa rzymskiego uchwałą Senatu przywrócony do Katedry takowej nie objął, tudzież uwagi, że Katedra ta obsadzona jest aktualnym profesorem później przez Kuratorię

Generalną Instytutów Naukowych mianowanym, który bez szkody audytorów kursu przerwać by nie mógł, tym więcej że nie zachodzi tego potrzeba, kiedy przywrócony profesor do Katedry nie wraca, Rada [s. 320] ustanowienia zastępcy nie widzi potrzeby.

Przedmiot. Senat Rządzący donosi o upoważnieniu Rektora Uniwersytetu dodania dyspozycji Kasie Akademickiej, aby do wypłaconej z Kasy Głównej kwoty 1000 złp, kwotę 500 złp ratami miesięcznymi tytułem pensji sekretarzowi Rady wypłacała. No 20 DR. Uchwalono. Polecić Rektorowi Uniwersytetu, aby w projekcie do budgetu na lata następne tak pensję dla sekretarza Rady w kwocie 1500 złp jak fundusz na koszty Biura w kwocie 400 złp zamieścił.

Przedmiot. Senat Rządzący donosi o danym upoważnieniu Rektorowi Uniwersytetu, iżby pensję w kwocie 1500 złp P. Brzuchalskiemu14 sekretarzowi Dozoru Głównego Szkół Początkowych do osoby jego naznaczoną z Kasy Uniwersytetu wypłacać polecił. No 19. Uchwalono. Pobiera Rada do wiadomości.

Przedmiot. Senat Rządzący donosi Radzie, iż rezolwując przedstawienia członków byłej Kuratorii, upoważnił Rektora do polecenia Kasie, aby byłym członkom Kuratorii Generalnej, a mianowicie wszystkim z wyłączeniem tylko kuratora generalnego, który urząd ten zrezygnował, i sekretarza, który pensję z nową posadą połączoną otrzymał, pensję za miesiąc styczeń wypłaciła. No DR 18. Uchwalono. Pobiera Rada do wiadomości.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawia prośbę P. Zeisznera15 profesora mineralogii o wydanie mu assygnacji na [s. 321] sumę 200 złp dla zakupienia minerałów. No DR 15. Uchwalono. Upoważnić Rektora Uniwersytetu, aby kwotę 200 złp do rąk P. Zeisznera na kupno minerałów z Kasy Uniwersytetu salvo calculo z funduszu na Zakład tej Katedry przeznaczonego wypłacić polecił.

Przedmiot. Senat Rządzący zawiadamia Wielką Radę Uniwersytetu Jagiellońskiego o przywróceniu do Katedry P. Feliksa Słotwińskiego16, profesora prawa natury i kanonicznego, a następnie o danym poleceniu, aby P. Jankowski17 dotychczas Katedrę tę piastujący do objęcia Katedry Filozofii na powrót był wezwanym. No D. 13. Uchwalono. Rada pobiera do wiadomości.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia prośbę P. Zeiszner profesora mineralogii wniesioną o zaasygnowanie mu 476 złp 15 gr. na zaspokojenie książek na potrzebę Katedry sprowadzonych. No D. 10. Uchwalono. Upoważnić Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, aby dodatkowo do assygnowanych już dawniej 500 złp resztującą kwotę 476 złp 15 gr. do rąk P. Zeiszner z funduszu na Bibliotekę Uniwersytetu naznaczonego sposobem awansu wypłacić polecił Kasie Uniwersytetu, aby tym sposobem całkowita należytość w kwocie 976 złp 15 gr. wylikwidowana za powyższe książki zapłaconą została.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia prośbę P. Weisse18 profesora astronomii podaną o zaasygnowanie mu sumy 2000 złp w dodatku do poprzednio assygnowanych 1000 złp, a to dla zakupienia instrumentu teodolitem zwanego dla potrzeby Katedry. No D. 9. [s. 322] Uchwalono. Wezwać Rektora Uniwersytetu, iżby polecił kasjerowi Uniwersytetu złożenie objaśnienia, ile P. Weisse wybrał już na potrzebę Katedry Astronomii w ciągu roku 1830/1831 i aby takowy wykaz Radzie przedstawił.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu składa listę audytorów i uczniów, której objaśnienia, ile się uczniów lub audytorów zapisało, ile ich zaprzestało uczęszczać na nauki, a ile jeszcze uczęszcza. DR 8. Uchwalono. Polecić Rektorowi Uniwersytetu Jagiellońskiego, aby ze względu na zaszłe odmiany od chwili spisania obok namienionych list, nowe listy tak audytorów jak uczniów, którzy obecnie do Uniwersytetu i Liceów uczęszczają sporządzić zalecił i takowe tak wcześnie Radzie przedstawił, aby na następny posiedzeniu mogły być rozważanymi.

Przedmiot. Wincenty Boznański19 nauczyciel ekwitacji w Uniwersytecie Jagiellońskim uprasza o podwyższenie pensji do 1500 złp lub wyznaczenie furażu na trzya konie. No D7. Uchwalono. Gdy już Senat w miesiącu lutym akordował 500 złp dodatku na ten jeden raz dla nauczyciela ekwitacji do ostatniego kwietnia, nie pozostaje jak wezwać Rektora Uniwersytetu, aby na przyszły akademicki budget położyć dla niego pensję w kwocie 1000 złp z funduszu właściwego.

Przedmiot. Senat Akademicki czyni przedstawienie względnie P. Wiszniewskiego20 mianowanego profesorem filozofii, wnosząc iż ponieważ przez przywrócenie P. Słotwińskiego [s. 323] do Katedry Prawa Natury P. Jankowski wrócił do Katedry Filozofii, zaczym P. Wiszniewski nie może być do tejże Katedry wprowadzonym, ile że nominacji dotąd nie miał wręczonej, gdy ta jeszcze przez były Komitet Kuratorii była zatrzymaną. No Dr 11. P. Wiszniewski zgłasza się do objęcia obowiązków profesora filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Uchwalono. Rada zatwierdza opinię Senatu Akademickiego i w duchu tejże ma być odpowiedź Panu Wiszniewskiemu udzielona. Wezwanym zostaje Rector Magnificus, aby wezwał P. Wiszniewskiego i zażądał od niego oświadczenia, czyliby nie był w chęci wykładania historii powszechnej, i aby złożył dowody kwalifikacji do tej Katedry. Wezwanie to Rectori Magnificus zapisuje się jako uchwała Rady bez zawiadomienia o tym P. Wiszniewskiego.

Na czym posiedzenie ukończonym zostało.

[Podpisy] X. Bystrzonowski – senator prezydujący.

a W oryginale: 3.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kuratoria Generalna Instytutów Naukowych, Liceum św. Barbary, Dozór Główny Szkół Początkowych, Liceum św. Anny, Kasa Akademicka, Katedra Prawa Rzymskiego, Katedra Prawa Natury i Kanonicznego, Katedra Mineralogii, Katedra Astronomii]

1 Józef Florian Sołtykowicz (Sołtykiewicz) (1762–1831): 1798/99–1799/1800 zast. prof. (suplent) w Katedrze

Prawa Natury, Ekonomicznego, Politycznego i Narodów, od 1824 prof. w Katedrze Prawa Karnego i Postępowania sądowego cywilnego UJ; 1809–1811 dziekan Wydziału Filozoficznego UJ, 1815–1818 członek Komitetu Akademickiego dla ułożenia statutu uniwersyteckiego, uczestnik powstania kościuszkowskiego, od 1815 członek TNK, w l. 1817–1825 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, od 1826 senator WMK, 15–28 II 1831 senator prezydujący w Senacie Rządzącym, P. M. Żukowski, op. cit., s. 492–492; PSB, t. XL, s. 437–441 (H. Wereszycka, E. Orman-Michta); J. Sondel, op. cit., s. 1223–1224.

2 Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie,

członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

3 Jan Kanty Bartel (Bartl) (ok. 1780–1847): obywatel WMK, prawnik, aptekarz, kupiec, czł. Komisji

Włościańskiej, sędzia pokoju, w l. 1823–1832 senator WMK (od 1824 dożywotni), 1820/21, 1822/23, 1827 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów (jako senator delegowany; był zarazem marszałkiem sejmu), zam. w Krakowie przy ul. Grodzkiej pod L. 25, wyrok Sądu Apelacyjnego z 5 VII 1833, 29/200/1750 (WM 277), k. 429–432; „Gazeta Krakowska” 1820, nr 102; 1823, nr 4; 1825, nr 2; „Dyariusz Czynności Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey roku 1822”, 29/200/46 (WMK II-26), k. 10; „Dyariusz Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey”.

4 Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na

Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych

członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

5 Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału

Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

6 Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego,

1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

7 Józef Maciej Brodowicz (1790–1885) profesor medycyny UJ; absolwent medycyny na Uniwersytecie

Wiedeńskim, od 1823 profesor Kliniki Lekarskiej UJ, w 1833 dziekan Wydziału Lekarskiego, 1839/40, 1840/41, 1847/48 rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 176–177.

8 Roman Markiewicz (1772–1841): profesor fizyki, w l. 1820–1823 dwukrotny dziekan Wydziału

Matematyczno-Fizycznego UJ, współtwórca „statutu karności” dla uczniów licealnych, od 1829 zastępca konserwatora UJ z ramienia Rosji, wykładał fizykę teoretyczną i eksperymentalną, w l. 1832–1838 prowadził kurs mechaniki dla rzemieślników, J. Sondel, op. cit., s. 819–820.

9 W oryginale: Gürtler. Sebastian Girtler (1767–1833): profesor, dziekan Wydziału Lekarskiego, w l. 1821–

1831 wielokrotny Rektor UJ, od 1809 profesor w Katedrze Medycyny Sądowej i Policji Lekarskiej, od 1815

zastepca profesora weterynarii, od 1816 profesor medycyny sądowej, policji lekarskiej i historii nauk lekarskich, w l. 1831–1833 senator WMK, J. Sondel, op. cit., s. 438.

1 0 Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785

adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

11 Wojciech Like (zm. 1875): aptekarz, sędzia pokoju, dziedzic wsi Ujazd, w l. 1818/19, 1819/20, 1821/22,

1824/25, 1826/27 i 1833 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, w 1833 był zastępcą senatora WMK, zam. w Krakowie pod L. 339, wyrok Trybunału z 7 VII 1817, 29/200/1963 (Tryb 160), k. 85–87; wyrok Sądu Apelacyjnego z 17 XI 1826, 29/200/1729 (WM 256), k. 1479–1482; wyrok Sądu Ostatniej Instancji z 26 IV 1827, 29/200/1663 (WM 190), k. 765–768; ogłoszenie Senatu Rządzącego z 16 VIII 1833 nr 5175 DGS, „Dziennik Praw WMK” z 1833 r.; „Gazeta Krakowska” 1818, nr 99; 1819, nr 99; 1821, nr 97; 1824, nr 98, 1826, nr 98; 1833, nr 219; Lista Reprezentantów na Zgromadzenie w miesiącu sierpniu 1833 roku, „Akta Seymu Wolnego Miasta Krakowa i Jego Okręgu z roku 1833-go”, 29/200/60 (WMK II-40), k. 57–58; „Dyaryusz Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey roku 1833”, 29/200/59 (WMK II-39), k. 5–6.

12 Ludwik Józef Bierkowski (1801–1860): profesor chirurgii i dziekan Wydziału Lekarskiego UJ; studia

ukończył w Berlinie (1825), doktorat z medycyny i chirurgii uzyskał w Lipsku (1830), od 1831 r. profesor w Katedrze Chirurgii UJ, w okresie powstania listopadowego kierował szpitalem wojskowym, twórca muzeum anatomiczno-patologicznego, zakładu ortopedycznego i szkoły gimnastycznej, autor licznych prac naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 144–145.

13 Augustyn Boduszyński (1778–1843): w latach 1811/12–1816/17 prof. w Katedrze Prawa Kanonicznego i

Kryminalnego Akademii Krakowskiej, 1817/18–1829 prof. w Katedrze Prawa Rzymskiego i Feudalnego; 1816/17–1819/20 dziekan Wydziału Prawa, P. M. Żukowski, op. cit., s. 31–32; J. Sondel, op. cit., s. 160– 161.

14 Kazimierz Brzuchalski: w okresie Księstwa Warszawskiego profesor w Katedrze Matematyki Elementarnej

UJ, J. Sondel, op. cit., s. 308, 1437.

15 Ludwik Zeiszner (Zejszner, Zeissner) (1805–1871): w l. 1829–1833, 1848–1857 profesor w Katedrze

Mineralogii UJ, autor ok. 300 prac naukowych, w tym dotyczących geologii Gór Świętokrzyskich, Tatr i Karpat, pionier ochrony przyrody tatrzańskiej, J. Sondel, op. cit., s. 1485–1486.

16 Feliks Słotwiński (1788–1863): w 1811 zast. prof. w Katedrze Prawa Natury, Publicznego, Narodów i

Ekonomii Politycznej; 1812–1817 prof. tamże; 1817–1828, 1831–1833 prof. w Katedrze Prawa Natury i Kościelnego; 1833/34–1846/47 prof. prawa rzymskiego i kościelnego; 1848/49–1860 prof. w Katedrze Prawa Kościelnego i Procedury Cywilnej; 1820/21–1822/23, 1833/34–1834/35, 1842/43, 1845/46–1847/48, 1850/51 dziekan Wydział Prawa, P. M. Żukowski, op. cit., s. 482–483; PSB, t. XXXIX, Warszawa–Kraków 1999–2000, s. 47–50 (B. Szlachta); Złota księga Wydziału Prawa i Administracji, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, s. 127–134 (B. Szlachta); J. Sondel, op. cit., s. 1205.

17 Józef Emanuel Jankowski (1790–1847): w l. 1817, 1829–1830 zast. prof. w Katedrze Prawa Natury i Prawa

Kanonicznego, 1830–31 prof. tamże; 1818–1829, 1831–1847 prof. w Katedrze Filozofii na Wydziale Filozoficznym, 1837/38–1838/39 dziekan Wydziału Filozoficznego, 1819–1833 sekretarz UJ, adwokat, P. M. Żukowski, op. cit., s. 199–200; PSB, t. X, Wrocław–Warszawa–Kraków 1962, s. 541–542 (W. Tatarkiewicz); J. Sondel, op. cit., s. 574.

18 Maksymilian Weisse (1798–1863): profesor astronomii i dyrektor Obserwatorium Astronomicznego UJ;

doktorat z filozofii uzyskał w Wiedniu w 1821, doktorat z prawa w 1822, od 1823 asystent w wiedeńskim Obserwatorium Astronomicznym, od 1825 w krakowskim, doprowadził do zakupu wielu urządzeń astronomicznych, autor katalogu położenia gwiazd; za czasu jego dyrektury Obserwatorium zaczęło nadawać sygnał czasu, J. Sondel, op. cit., s. 1397–1398.

19 Jan Wincenty Boznański: nauczyciel jazdy konnej, w tym w Oddziale sztuk przy Instytucie Technicznym,

Kalendarzyk polityczny... na rok 1834, s. 55; Kalendarzyk polityczny 1844, s. 84.