Protokół osiemdziesiątego drugiego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 16 kwietnia 1831 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 323–327. Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

16 IV 1831

[s. 323] Działo się na posiedzeniu dnia 16 kwietnia 1831 r.

W obecności JWX. Bystrzonowskiego senatora prezydującego1, senatorów Grodzickiego2 i Bartla3, X Łańcuckiego4 scholastyka katedralnego krakowskiego, trzech zastępców JWW konserwatorów Adama Krzyżanowskiego5, Józefa Brodowicza6 i Romana Markiewicza7 profesorów Uniwersytetu, Rektora Uniwersytetu P. Girtler8, profesora wysłużonego P. Kosteckiego9.

P. Michał Wiszniewski10 donosi, że podał się na profesora historii powszechnej, złożył programm i curriculum vitae na ręce Rektora Uniwersytetu i uprasza, aby mu Katedra ta jako już mianowanemu profesorowi bez konkursu udzieloną była, a następnie, aby do wykładania lekcji historii powszechnej wezwanym został. No 38 DR. [s. 324] Uchwalono. Polecić Rektorowi Uniwersytetu, aby wezwał Wydział Filozoficzno-Literacki do złożenia w czasie jak najkrótszym opinii co do Programmatu i biegu życia przez P. Michała Wiszniewskiego w celu udowodnienia usposobienia swego do objęcia Katedry Historii Powszechnej złożonych na ręce Rektora, którą to opinię wraz z powyższymi dokumentami przedstawi Rektor Uniwersytetu Radzie pod decyzję. O rozporządzeniu niniejszym Rady ma być P. Wiszniewski zawiadomionym. Nadto wezwie Rektora Uniwersytetu, ażeby konkurs do Katedry Historii Powszechnej ogłoszony w dalszym postępowaniu wstrzymał.

Przedmiot. P. Magdalena Himonowska wdowa po śp. Antonim Himonowskim11 byłym Prorektorze Liceum św. Anny a następnie emerycie prosi o pensję. No 37. Uchwalono. Odpowiedzieć P. Himonowskiej, że ponieważ przedmiot ten już przez Senat Rządzący, który w swym czasie miał moc stanowienia względem podobnych wynagrodzeń, lubo odmownie zadecydowanym zostało. Rada nie uważa się być władną zmieniać powyższego postanowienia.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia zachodzącą sprzeczność pomiędzy podaniem P. Weisse12 profesora astronomii żądającym wyjednania mu asygnacji na sumę 4000 złp jakoby na Katedrze tej oszczędzonej w celu zakupienia instrumentów [s. 325] potrzebnych, a raportem kasjera Uniwersytetu, wykazującym przeciwnie, iż Katedra ta nad fundusz etatem naznaczony nadebrała. No 34. Uchwalono. Końcem

położenia tamy dalszym sprzeczkom i wyaśnienia rzeczywistego stanu rzeczy, delegować dziekana Wydziału Matematyczno-Fizycznego, aby wraz z P. Weisse i kasjerem Uniwersytetu sporządził obrachunek, w czym stosowne wezwanie do Rektora Uniwersytetu ma być zrobionym.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu składa listy audytorów Uniwersytetu i uczniów obu Oddziałów Liceów na lekcje teraz uczęszczających. No 33. Uchwalono. Listy te zachować w aktach dla wiadomości i reprodukować oneż przy rozpoczęciu się nowego kursu szkolnego, dla przekonania się o ile liczba ich powiększyła się lub zmniejszyła.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia wykaz wybranych awansów na potrzeby Katedry Astronomii w ciągu roku 1830/1831 podany przez kasjera Uniwersytetu. No 32. Uchwalono. Rada zważywszy że P. Weisse w roku bieżącym do dnia 10 marca na potrzeby swej Katedry wybrał 1704 złp z przeznaczonego sobie funduszu 3000 złp, a tych jednak awansów kwoty 106 złp za przecięcie dachu i 54 złp Gallemu13 rzeźbiarzowi za umocowanie podstawy, razem 160 złp wypłacone powinny być z funduszu na budowle akademickie zaspokojone. Przeto Rada upoważnia Rektora do zaasygnowania dla P. Weisse wypłaty z Kasy Akademickiej sumy 2000 złp lecz z tym wyraźnym zastrzeżeniem, [s. 326] aby kwotę 544 złp z funduszu bibliotecznego wziętą i już w powyższej na wstępie pomienionej sumie 1704 złp zamieszczoną, z przyszłorocznego funduszu na Katedrę Astronomii przeznaczonego P. Weisse zwrócił.

Przedmiot. Rektor przedstawia o wynagrodzenie JX. Kilińskiego który w czasie słabości P. Fijałkowskiego14 onegoż przez 13 dni w Katedrze Języka Niemieckiego w Liceum św. Barbary zastępował. No 31. Uchwalono. Rada zważywszy, że wedle przepisów Statutu Organicznego profesor zastępowany w czasie swej choroby nic nie traci z pensji swej przez czas zastępstwa, uznała za słuszne uczynić odezwę do Senatu Rządzącego, aby JXM Kilińskiemu wynagrodzenie 2/3 częściów pobieranej przez P. Fijałkowskiego pensji wyrównywające w stosunku 13 dni wypłacić polecił z funduszu Kasy Uniwersytetu.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu donosi o oddaleniu się z Krakowa P. Sołłowiewicza15 nauczyciela języka rosyjskiego i jego literatury i o niepełnieniu swoich obowiązków już od trzech miesięcy. No 29. Uchwalono. Wezwać Rektora Uniwersytetu, aby stosownie do § 76 Statutu Organicznego ogłosił wzmiankowaną Katedrę po Wydziałach za wakującą, i wydał polecenie Kasie Akademickiej, aby od czasu oddalenia się od obowiązków P. Sołłowiewicza pensję dla tegoż nauczyciela etatem przeznaczoną na oszczędności funduszu akademickiego przepisała. [s. 327]

Przedmiot. P. Stattler16 profesor nadzwyczajny sztuk pięknych przy Uniwersytecie Jagiellońskim zgłasza się z chęcią pracowania w Szkole Sztuk Pięknych za uzyskaniem pomocy do utrzymania się. No 28. Uchwalono. Końcem umieszczenia P.

Stattler w Szkole Sztuk Pięknych w sposób zapewniający uczniom pożytek, potrzebne jest wprzód uorganizowanie tego Zakładu, zaczem uznała Rada za potrzebne wyznaczyć Komisję złożoną z P. Rembowskiego jako prezesa, tudzież P. Stattler, P. Wolańskiego i trzecha profesorów Szkoły Sztuk Pięknych jako członków do ułożenia stosownego planu i przedstawienia Radzie do zatwierdzenia.

Przedmiot. P. Ferdynand Kojsiewicz17 opiekun małoletnich po śp. Andrzeju Merle18 nauczycielu języka niemieckiego w Liceum św. Anny pozostałych dzieci prosi o pensję dla tychże dzieci. No 14. Uchwalono. Przedstawić Senatowi Rządzącemu prośbę opiekuna małoletnich Panien Merle.

Na czym posiedzenie ukończonym zostało.

[Podpisy] Sobolewski – senator prezydujący, Darowski – sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Liceum św. Barbary, Liceum św. Anny, Szkoła Sztuk Pięknych, Kasa Akademicka, Katedra Astronomii, Katedra Historii Powszechnej, lektorat języka niemieckiego]

1 Antoni Onufry Bystrzonowski (1769–1848): doktor teologii, polityk i społecznik; uczestnik powstania

kościuszkowskiego, od 1803 proboszcz w Ruszczy, od 1813 kanonik krakowski, od 1815 senator dożywotni Wolnego Miasta Krakowa, kilkukrotny prezes Senatu Rządzącego, członek honorowy Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miasta Krakowa (1228 – 2010), red. B. Kasprzyk, Kraków 2010, s. 762; Kalendarzyk polityczny... na rok 1834, s. 43; Kalendarzyk na rok 1844, s. 67.

2 Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie,

członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

3 Jan Kanty Bartel (Bartl) (ok. 1780–1847): obywatel WMK, prawnik, aptekarz, kupiec, czł. Komisji

Włościańskiej, sędzia pokoju, w l. 1823–1832 senator WMK (od 1824 dożywotni), 1820/21, 1822/23, 1827 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów (jako senator delegowany; był zarazem marszałkiem sejmu), zam. w Krakowie przy ul. Grodzkiej pod L. 25, wyrok Sądu Apelacyjnego z 5 VII 1833, 29/200/1750 (WM 277), k. 429–432; „Gazeta Krakowska” 1820, nr 102; 1823, nr 4; 1825, nr 2; „Dyariusz Czynności Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey roku 1822”, 29/200/46 (WMK II-26), k. 10; „Dyariusz Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey”.

4 Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału

Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

5 Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego,

1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu

a W oryginale: 3.

Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

6 Józef Maciej Brodowicz (1790–1885) profesor medycyny UJ; absolwent medycyny na Uniwersytecie

Wiedeńskim, od 1823 profesor Kliniki Lekarskiej UJ, w 1833 dziekan Wydziału Lekarskiego, 1839/40, 1840/41, 1847/48 rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 176–177.

7 Roman Markiewicz (1772–1841): profesor fizyki, w l. 1820–1823 dwukrotny dziekan Wydziału

Matematyczno-Fizycznego UJ, współtwórca „statutu karności” dla uczniów licealnych, od 1829 zastępca konserwatora UJ z ramienia Rosji, wykładał fizykę teoretyczną i eksperymentalną, w l. 1832–1838 prowadził kurs mechaniki dla rzemieślników, J. Sondel, op. cit., s. 819–820.

8 W oryginale: Gürtler. Sebastian Girtler (1767–1833): profesor, dziekan Wydziału Lekarskiego, w l. 1821–

1831 wielokrotny Rektor UJ, od 1809 profesor w Katedrze Medycyny Sądowej i Policji Lekarskiej, od 1815 zastepca profesora weterynarii, od 1816 profesor medycyny sądowej, policji lekarskiej i historii nauk lekarskich, w l. 1831–1833 senator WMK, J. Sondel, op. cit., s. 438.

9 Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt

chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

10 Michał Wiszniewski (1794–1865): profesor historii powszechnej, historii literatury i literatury polskiej UJ; w

Krakowie wykładał od 1830 r., autor 7-tomowej Historii literatury polskiej (1840–1845), w 1848 r. opuścił Kraków, J. Sondel, op. cit., s. 1409.

11 Antoni Himonowski (1758–1830): pedagog, prorektor Gimnazjum (później Liceum) św. Anny; w l. 1794–

1801 prorektor Szkół Przygłównych, 1794–1812 senior bursy Iurisperitorum, w 1820 przeszedł na emeryturę; sędzia pokoju okręgu I, PSB, t. IX, Wrocław–Warszawa–Kraków 1961, s. 519–520 (K. Mrozowska); R. Dutkowa, Szkolnictwo średnie Krakowa w pierwszej połowie XIX w. (1801 – 1846), Wrocław 1976, „Monografie z Dziejów Oświaty”, t. XIX, passim; Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1819, Kraków 1819, s. 57.

12 Maksymilian Weisse (1798–1863): profesor astronomii i dyrektor Obserwatorium Astronomicznego UJ;

doktorat z filozofii uzyskał w Wiedniu w 1821, doktorat z prawa w 1822, od 1823 asystent w wiedeńskim Obserwatorium Astronomicznym, od 1825 w krakowskim, doprowadził do zakupu wielu urządzeń astronomicznych, autor katalogu położenia gwiazd; za czasu jego dyrektury Obserwatorium zaczęło nadawać sygnał czasu, J. Sondel, op. cit., s. 1397–1398.

13 Jan Nepomucen Galli (1800–1891): rzeźbiarz, absolwent rzeźbiarstwa w Szkole Sztuk Pięknych,

wykładowca 1822/1823, członek Towarzystwa Dobroczynności, autor licznych prac rzeźbiarskich, Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. II, Wrocław 1975, s. 275– 276 (Z. Prószyńska).

14 Piotr Fijałkowski: w 1834 nauczyciel w Liceum św. Barbary, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey

Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1834, Kraków 1834, s. 57.

15 Aleksander Serna-Sołłowiewicz: nauczyciel w gimnazjum w Krożach na Litwie, od 1820 r. lektor języka

rosyjskiego z elementami gramatyki języka staro-cerkiewno-słowiańskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim, zajęcia rozpoczął w r. akad. 1822/1823, ubiegał się o stopień doktora na Wydziale Filozoficznym, ale go nie otrzymał, skonfliktowany z młodzieżą akademicką, po wybuchu powstania listopadowego wyjechał z Krakowa, w 1831 r. powrócił, ale tylko do 1835, J. Sondel, op. cit., s. 1137–1138, 1202.

16 Wojciech Stattler (1800–1875): malarz, pedagog, od 1817 studiował nauki matematyczno-fizyczne na UJ,

malarstwa uczył się u Józefa Brodowskiego i Józefa Peszki w Szkole Sztuk Pięknych, w l. 1817–1823 studiował też w Rzymie i Wenecji, 1828 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, od 1831 profesor rysunków i malarstwa w SSP, PSB, t. XLII, Warszawa-Kraków 2003–2004, s. 584–588 (J. Polanowska).