Protokół osiemdziesiątego czwartego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 21 czerwca 1831 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 331–335.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

21 VI 1831

[s. 331] Działo się na posiedzeniu dnia 21 czerwca 1831 r.

W obecności senatora prezydującego Kucieńskiego¹, senatorów Grodzickiego² i Bartla³, prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, X Łańcuckiego⁵ scholastyka katedralnego krakowskiego, Rektora Uniwersytetu, PP. Markiewicza⁶ i Brodowicza⁷ ZZ konserwatorów, P. Kosteckiego⁸ profesora wysłużonego, P. Like delegowanego ze stanu obywatelskiego.

[s. 332] Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia do zatwierdzenia wykazy potrzeb Katedr Wydziału Matematyczno-Fizycznego z funduszu na Zakłady tychże Katedr etatem na rok 1831/1832 przeznaczonego zaspokoić się mających. No 40 DWR. Uchwalono. Wykazy przedstawione pięciu Katedr zatwierdzić i upoważnić Rektora, aby kwoty etatem dla Zakładów przeznaczone do rąk profesorów tychże Katedr salvo calculo wypłacić z Kasy Uniwersytetu polecił. Co zaś dotyczy szóstej Katedry, to jest Katedry Architektury, której profesor żąda wypłaty kwoty 1300 złp na sprowadzenie dzieł do użytku Katedry rzeczonej potrzebnych wezwać Rektora o objaśnienie, czyli istnieje fundusz z którego by przedmiot zaspokojonym być mógł.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia opinię Wydziału Filozoficzno- Literatury nad programmatem podanym przez P. Wiszniewskiego⁹ w celu osiągnięcia Katedry Historii Powszechnej. No 47 DWR. Uchwalono. Po odczytaniu przez referenta uwag wypracowanych nad recenzją Wydziału Filozoficzno-Literatury nad programmatem P. Wiszniewskiego zrobioną, większością 7 kresek przeciwko dwóm uchwalono, aby z uwagi że powyższy Wydział oznajmił, iż P. Wiszniewski nie udowodnił dostatecznej zdolności do piastowania Katedry Historii Powszechnej. Konkurs do osadzenia Katedry Historii był kontynuowanym. O czym tak Rektor jak P. Wiszniewski mają być zawiadomionymi.

[s. 333] Przedmiot. Prezydujący w Komitecie wyznaczonym do urządzenia Akademii Sztuk Pięknych zdaje raport z poruczonej sobie czynności, a mianowicie iż profesorów Akademii Sztuk Pięknych znalazł niepowolnymi w uczęszczaniu na posiedzenia, i że Akademią tą znalazł w stanie nieodpowiadającym swemu

przeznaczeniu. Profesorowie Akademii Sztuk Pięknych przedstawiają, aby ułożenie projektu do organizacji im samym poruczonym być mogło. Senat porucza opiece Wielkiej Rady P. Wojciecha Stattler¹⁰ No 50 DWR. Uchwalono. 1. Wezwać Rektora Uniwersytetu, aby udzielił Radzie opinii, czyli istnieje fundusz wynagrodzenia P. Stattler^a. 2. Wezwać Rektora, aby pod prezydencją swą dopełnił wybór dyrektora Akademii Sztuk Pięknych, pełnić mającego urząd swój przez lat trzy, który spomiędzy profesorów aktualnych Akademii Sztuk Pięknych wybranym być ma, do głosowania przy wyborach i profesorowie nadzwyczajni przypuszczonymi być mają. 3. Gdy wybór dopełnionym będzie ma Rektora wezwać cały skład Akademii Sztuk Pięknych do ułożenia projektu wewnętrznego Akademii tej urządzenia, który to projekt ma być przedstawionym Senatowi Akademickiemu, a następnie Wielkiej Radzie do dalszego roztrząśnienia i zatwierdzenia. 4. Wezwać Rektora, aby mocno naganił profesorów Akademii Sztuk Pięknych niepowolność okazaną edukacyjnej władzy.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia wykazy potrzeb Katedr Akademii Sztuk Pięknych na rok 1831/1832. No 61 DWR. Uchwalono. Wykazy potrzeb zatwierdzić i upoważnić Rektora, aby kwotę 1000 złp do rąk P. Brodowskiego¹¹ profesora na którego z kolei powzięcie awansu przypada, sposobem awansu wypłacić z Kasy Uniwersytetu funduszu właściwego wypłacić polecił, [s. 334] resztującą zaś od całkowitego funduszu na Zakłady Katedr Sztuk Pięknych przeznaczonego kwotę 400 złp aby w równych częściach po 100 złp pomiędzy trzech^b profesorów i jednego nauczyciela podzielił.

Przedmiot. Senat Rządzący nadsyła nominację dla X. Karpińskiego Prorektora Liceum św. Barbary. No 65 DWR. Uchwalono. Nominację na Prorektora Liceum św. Barbary JX. Karpińskiemu dotychczasowemu zastępcy Prorektora przesłać.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu kommunikuje Radzie relację Wydziału Matematyczno-Fizycznego w przedmiocie wypracowanym przez P. Weisse¹² profesora astronomii rozprawy odczytać się mającej na Zgromadzeniu uczonych w Wiedniu. No 68 DWR. Uchwalono. Gdy Rada przekonywa się, iż P. Weisse przygotował pisma dla odczytania ich na Zgromadzeniu uczonych, a tym samym, że podróż jego może być pozytywną dla nauki i przyłożyć się do sławy Uniwersytetu, przeto postanawia przedstawić Senatowi Rządzącemu potrzebę, aby kwotę 600 złp z funduszu oszczędności akademickich na koszty podróży do Wiednia wypłacić polecił.

Przedmiot. P. Filip Walter¹³ przedstawia prośbę o udzielenie mu nominacji na profesora chemii w Uniwersytecie i pozwolenie wyjechania na dwa lata za granicę w celu jedynym doskonalenia się w swoim przedmiocie, a to na zasadzie udowodnionej

^a W oryginale: Sztatler.

^b W oryginale: 3.

kwalifikacji i przychylnego przedstawienia za nim przez Wydział właściwy do byłej Kuratorii Generalnej uczynionego. No 71 DWR. Uchwalono. Rada zważywszy przychylną za kandydatem opinię Wydziału Matematyczno-Fizycznego mianuje go profesorem chemii w Uniwersytecie Jagiellońskim z warunkiem przez niego przyjętym wojażowania przez 2 lata własnym kosztem w celu doskonalenia się w tym obiekcie, i wzywa [s. 335] Senat Rządzący aby P. Filipowi Walter stosowny patent udzielił.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego zdaje relację w okoliczności sprowadzonych z Rzymu a przez P. Wojciecha Stattler^c zakupionych tamże z funduszu składek antyków. No 74 DWR. Uchwalono. Wezwać Rektora, aby zniósł się z P. Stattler^d względem pozostającej przy nim kwoty 351 złp 2 gr. od obok wymienionego sprawunku, co zaś dotyczy Kadłubu ręki Fidiasza, tego sprowadzenie jako kosztowne dalszemu czasowi zgodnie z opinią Rektora zostawić należy.

Przedmiot. Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawia objaśnienie w przedmiocie żądanej przez P. Zeiszner¹⁴ wypłaty sumy 3931 złp 21 gr. Jakoby na Katedrę Mineralogii z oszczędzonego po dzień 31 maja br. zakładowego funduszu przypadającej. No 69 DWR. Uchwalono. Oznajmić za pośrednictwem Rektora P. Zeiszner^e, że ponieważ fundusze na Zakłady Katedr przeznaczone, były przez Kuratora Generalnego Instytutów Naukowych na inny cel użyte, i dopiero reasumpcją rachunku z tej epoki może wykazać, jaki będzie stan funduszów, gdy P. Zeiszner^f nie zdał jeszcze rachunku z awansów poprzednio powziętych, przeto aż do dopełnienia obu tych przedmiotów stanowcze orzeczenie w powyższym przedmiocie zawieszonym być musi.

Na czym posiedzenie ukończonym zostało.

[Podpisy] Wasserab, Darowski – sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Filozoficzno-Literacki, Katedra Chemii, Katedra Historii Powszechnej, Katedra Mineralogii, Akademia Sztuk Pięknych, Wydział Matematyczno-Fizyczny, Liceum św. Barbary, Kurator Generalny Instytutów Naukowych]

^c W oryginale: Sztatler.

^d W oryginale: Sztatler.

^e W oryginale: Zeuchner.

^f W oryginale: Zeüchner.

¹ Wojciech Kucieński (1777–1838): farmaceuta, działacz społeczny i polityczny, senior gremium aptekarzy, właściciel apteki „Pod Złotym Słoniem”, sędzia pokoju, w latach 1817–1825, 1826/1827, 1837/1838 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów, 1818 uczestnik prac Nadzwyczajnego Zgromadzenia Prawodawczego, od 1817 senator czasowy (4-letnia kadencja), 1822–1832 przewodniczący Komitetu Budowniczo- Ekonomicznego, 1824–1828, 1830–1832 senator WMK, 1831–1832 senator prezydujący; od 1831 szef Dyrekcji Policji, podskarbi loży wolnomularskiej „Przesąd Zwyciężony”, od 1818 członek TNK, Gazeta Krakowska” 1817, nr 14, 98, 101; 1818, nr 5, 99; 1819, nr 99; 1820, nr 99; 1821, nr 97; 1823, nr 97; 1824, nr 98; 1826, nr 98; „Dyariusz czynności Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey roku 1822”, 29/200/46 (WMK II-26), k. 10; Lista Reprezentantów na Zgromadzenie w miesiącu grudniu 1837 r., ibidem; PSB, t. 16, s. 65– 66 (C. Bąk-Koczarska); Poczet sołtysów,wójtów, burmistrzów…, s. 764.

² Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

³ Jan Kanty Bartel (Bartl) (ok. 1780–1847): obywatel WMK, prawnik, aptekarz, kupiec, czł. Komisji Włościańskiej, sędzia pokoju, w l. 1823–1832 senator WMK (od 1824 dożywotni), 1820/21, 1822/23, 1827 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów (jako senator delegowany; był zarazem marszałkiem sejmu), zam. w Krakowie przy ul. Grodzkiej pod L. 25, wyrok Sądu Apelacyjnego z 5 VII 1833, 29/200/1750 (WM 277), k. 429–432; „Gazeta Krakowska” 1820, nr 102; 1823, nr 4; 1825, nr 2; „Dyariusz Czynności Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey roku 1822”, 29/200/46 (WMK II-26), k. 10; „Dyariusz Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey”.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

⁶ Roman Markiewicz (1772–1841): profesor fizyki, w l. 1820–1823 dwukrotny dziekan Wydziału Matematyczno-Fizycznego UJ, współtwórca „statutu karności” dla uczniów licealnych, od 1829 zastępca konserwatora UJ z ramienia Rosji, wykładał fizykę teoretyczną i eksperymentalną, w l. 1832–1838 prowadził kurs mechaniki dla rzemieślników, J. Sondel, op. cit., s. 819–820.

⁷ Józef Maciej Brodowicz (1790–1885) profesor medycyny UJ; absolwent medycyny na Uniwersytecie Wiedeńskim, od 1823 profesor Kliniki Lekarskiej UJ, w 1833 dziekan Wydziału Lekarskiego, 1839/40, 1840/41, 1847/48 rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 176–177.

⁸ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

⁹ Michał Wiszniewski (1794–1865): profesor historii powszechnej, historii literatury i literatury polskiej UJ; w Krakowie wykładał od 1830 r., autor 7-tomowej Historii literatury polskiej (1840–1845), w 1848 r. opuścił Kraków, J. Sondel, op. cit., s. 1409.

¹⁰ W oryginale: Sztatler. Wojciech Stattler (1800–1875): malarz, pedagog, od 1817 studiował nauki matematyczno-fizyczne na UJ, malarstwa uczył się u Józefa Brodowskiego i Józefa Peszki w Szkole Sztuk Pięknych, w l. 1817–1823 studiował też w Rzymie i Wenecji, 1828 czł. Towarzystwa Naukowego

Krakowskiego, od 1831 profesor rysunków i malarstwa w SSP, PSB, t. XLII, Warszawa-Kraków 2003–2004, s. 584–588 (J. Polanowska).

¹¹ Józef Brodowski (1772–1853): malarz, przedstawiciel klasycyzmu, nauczyciel rysunku w Liceum św. Anny, następnie profesor Szkoły Sztuk Pięknych, PSB, t. II, Kraków 1936, s. 446–447 (F. Kopera); Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, s. 54.

¹² Maksymilian Weisse (1798–1863): profesor astronomii i dyrektor Obserwatorium Astronomicznego UJ; doktorat z filozofii uzyskał w Wiedniu w 1821, doktorat z prawa w 1822, od 1823 asystent w wiedeńskim Obserwatorium Astronomicznym, od 1825 w krakowskim, doprowadził do zakupu wielu urządzeń astronomicznych, autor katalogu położenia gwiazd; za czasu jego dyrektury Obserwatorium zaczęło nadawać sygnał czasu, J. Sondel, op. cit., s. 1397–1398.

¹³ Filip Neryusz Walter (1810–1847): doktorat z chemii uzyskał w Berlinie (1830), po powrocie do Krakowa otrzymał nominację na profesora chemii ogólnej i stosowanej, katedry jednak nie objął w związku z udziałem w powstaniu listopadowym; następnie wyjechał do Paryża, gdzie dał się poznać jako wybitny uczony, J. Sondel, op. cit., s. 1394.

¹⁴ W oryginale: Zeüchner. Ludwik Zeiszner (Zejszner, Zeissner) (1805–1871): w l. 1829–1833, 1848–1857 profesor w Katedrze Mineralogii UJ, autor ok. 300 prac naukowych, w tym dotyczących geologii Gór Świętokrzyskich, Tatr i Karpat, pionier ochrony przyrody tatrzańskiej, J. Sondel, op. cit., s. 1485–1486.